Παρασκευή, 9 Ιουνίου 2017

ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Ο ΜΕΓΑΛΟΣ (ΣΟΒΑΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΟΒΑΡΟΦΑΝΕΙΑ)

Δημοσιεύθηκε : Παρασκευή, 17 Αύγουστος 2012 09:00 | Γράφτηκε από τον/την Διαχειριστής | | Εμφανίσεις: 3036
Αλκμήνη Κογγίδου
ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Ο ΜΕΓΑΛΟΣ
(ΣΟΒΑΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΟΒΑΡΟΦΑΝΕΙΑ)
Ποτέ μην υπόσχεσαι στο παιδί, όταν δεν είσαι αποφασισμένος να εκπληρώσεις την υπόσχεσή σου!
Η υπόσχεση που δίνεται στο παιδί γίνεται η αφετηρία ενός δούναι λαβείν που ανοίγει τη διαλεκτική του γίγνεσθαι. Από τη μια πλευρά η παιδική αθωότητα και από την άλλη το κύρος και οι γνώσεις του μεγάλου.
Τι μπορεί να συμβαίνει στο παιδί όταν δεν εκπληρωθεί η υπόσχεση;
Αν λάβουμε υπ’ όψιν μας, ότι η ζωή είναι σχέση, η οποία λειτουργεί ως δούναι λαβείν μέσα στην αέναη ροή, τότε ο άνθρωπος που δεν βρίσκεται στη επίγνωσή της, αναχαιτίζει την ανταλλαγή ζωής. Καθώς διακόπτεται η ζωογόνα ροή αυτής της θετικής ενέργειας, δημιουργείται ένα κενό, ένα χάσμα κι αυτό αφήνει το παιδί ακάλυπτο. Το παιδί τραυματίζεται και απορεί. Απορεί και μένει μέσα στον κόσμο ως άπορο. Χάνει την εμπιστοσύνη και την ασφάλεια.
Το παιδί αντιμετωπίζει με σοβαρότητα τη ζωή. Πιστεύει, εμπιστεύεται, ελπίζει. Ως συμπαντικό ον, κύριο στοιχείο της έκφρασής του έχει το παιχνίδι. Ενστικτωδώς ανιχνεύει τον κόσμο μέσα στον οποίο βρίσκεται, ενώ διατηρεί τη μνήμη της ένθεης υποστάσεως κι εκφράζεται με ενθουσιασμό.
Η πίστη στο πρόσωπο του άλλου και στην υπόσχεση που του προτείνει, εγκαθιστά και τη μυθολογία της σχέσης, η οποία τρέφει και το όνειρο. Το παιδί εισπράττει την ασυνέπεια ως διάψευση του ονείρου κι αυτό κλονίζει την ισορροπία του.
Αναζητά και πάλι έναν τρόπο να εμπιστευτεί, αν και εφόσον παραμείνει στην αθωότητα και δεν υποπέσει σε κανέναν ηθικό συμβιβασμό.
Η ζωή ανοίγει τις πύλες της στην αθωότητα κι αυτή είναι που θα προσφέρει στο παιδί κι άλλες ευκαιρίες να παίξει, που ωστόσο τη διάψευση που υπέστη, δεν πρόκειται να τη ξεχάσει, ποτέ. Αν προσπαθήσει να καλύψει το κενό, κάνοντας ένα βήμα προς τον κόσμο των μεγάλων, θέλοντας να τους μιμηθεί, αυτό θα σημάνει κιόλας μία απώλεια. Αλλά, εάν διατηρήσει την αθωότητα που συνιστά και την ψυχική υγεία και τη στηρίζει, θα αναζητήσει τις αιτίες της ασυνέπειας του μεγάλου, αυτό θα του προσφέρει μια αντίστοιχη γνώση, καθώς ακόμα και μία απόσταση. Έτσι, θα μεταβάλλει το τραύμα σε γνώση και θα γίνει φίλος της σοφίας, τότε απαλλάσσεται και προχωρεί.
Η διάψευση του ονείρου θα γίνει στοιχείο δοκιμασίας και γνώσεως, μέσα απ’ αυτή θα προχωρήσει στη μοναχικότητά του και θα συνειδητοποιήσει τη μοναδικότητά του.
Η οδύνη γίνεται προϋπόθεση παιδείας. Εισέρχεται στον εσωτερικό του κόσμο και προσεγγίζει την ίδια του τη ψυχή. Αντί να παιδεύει παιδεύεται. Αξιώνει τα πάντα από τον εαυτό του. Έχοντας την α-λήθη και τον ενθουσιασμό ανακαλύπτει το μοναχικό του παιχνίδι στο οποίο θα προσδώσει δημιουργική μορφή και έκφραση. Έτσι θα προκύψει η τέχνη, η καλή τέχνη. Ουσιαστικά, το παιδί λειτουργεί μέσα από το Είναι κι όχι το Έχειν, γι’ αυτό κύριο συντελεστή έχει την ύπαρξή του στο παιχνίδι. Παίζει για να εκφραστεί κι έτσι καλύπτει το κενό. Πορεύεται έχοντας πλέον την επαφή με τη ζώσα πραγματικότητα από την οποία δεν αποσυνδέεται. Άλλοτε θα εκφραστεί ως καλλιτέχνης, άλλοτε ως φιλόσοφος –αναζητητής κι άλλοτε ως επιστήμων.
Η οποιαδήποτε δημιουργική ενασχόληση του παιδιού είναι αποδεκτή από το σύμπαν, για το λόγο ότι το παιχνίδι αυτό είναι κερδισμένο μέσα από τη γνώση του εαυτού και αποτελεί σημείο επαφής με το όλον.
Τι θα συμβεί στον μεγάλο, ο οποίος δεν διατήρησε την υπόσχεσή του;
Ο συμβιβασμός και το ψέμα που λειτουργούν μέσα στο κοινωνικό κατεστημένο θα γίνουν οι αιτίες ν’ απωλέσει τη σοβαρότητα και να ενστερνιστεί τη σοβαροφάνεια. Εγκλωβισμένος στη συμβατική ηθική, υποκείμενος στο ένστικτο της επιβίωσης, αναζητά την εφήμερη ευχαρίστηση. Το παιδί δεν προσανατολίζεται προς την ευχαρίστηση αλλά προς τη χαρά. Διατηρώντας τη μνήμη μέσα από την αθωότητα αξιολογεί διαφορετικά. Κατά συνέπεια έχει άλλον προσανατολισμό, τον οποίο θα κατακτήσει συν τω χρόνω συνειδητά εάν και εφόσον διατηρήσει την επαφή του με τη ψυχή και με τη συνείδηση. Η χαρά εδώ αφορά τις δυνατότητες που θα προκύψουν μέσα από την αυτογνωσία και ουσιαστικά το παιχνίδι συμβάλλει σ’ αυτήν αποτελεσματικά. Τη χαρά, μέσα στον κόσμο των τριών διαστάσεων δεν μπορεί να τη διατηρεί δια μέσω του συμβατικού χρόνου, θα χρειαστεί να την κερδίζει ανά πάσα στιγμή παίζοντας σωστά το παιχνίδι στο αιώνιο παρόν.
Ο μεγάλος, συντάσσεται με τους άλλους, δημιουργεί έναν τρόπο σκέπτεσθαι κι έναν ανάλογο τρόπο ζωής, ο οποίος τον αποπροσανατολίζει από τη ψυχή και τη συνείδησή του. Υπό το καθεστώς των συμβατικών σχέσεων απομακρύνεται από τον τρόπο αναγνώρισης της ιδιαιτερότητάς του και αποκτά τρόπο ζωής και συνήθειες, μέσα στις οποίες λειτουργεί υποκείμενος στις ανάγκες.
Υποκείμενος στη συμβατική ηθική υποπίπτει στη δέσμευση του συμβατικού χρόνου, ανατρέχοντας στο παρελθόν ή αναπολώντας το μέλλον απουσιάζει από το αιώνιο παρόν. Ουσιαστικά, απουσιάζει από την ίδια τη ζωή την οποία αντιλαμβάνεται το παιδί ως μια υπόθεση που διαδραματίζεται στο παρόν.
«ὁ δε Ἰησοῦς εἶπεν· ἄφετε τα παιδία και μη κωλύετε αὐτά ἐλθεῖν προς με· τῶν γαρ τοιούτων ἐστίν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. (κατ. Ματθ.19,14)
Η αθωότητα δεν είναι μακράν της ζωής, αντίθετα είναι ένας τρόπος αποκρυπτογράφησης των κανόνων της και εισαγωγής στη θεία οικονομία.
Τα παιχνίδια που προτείνονται μέσα από την κοινωνία και από τα συστήματα οδηγούν στην απώλεια.
Σ’ αυτόν τον κόσμο που κατατείνει στον αυτοαφανισμό του, διατηρώντας ο άνθρωπος- παιδί, την ανάμνηση που προαναφέραμε εξακολουθεί να παίζει το δικό του παιχνίδι, όπως ένα παιδί σε μια ακρογιαλιά, προσπαθώντας να μη χάσει την επαφή του με την ίδια τη ζωή και τους νόμους της.
Μέσα στο σύμπαν οι ισχύοντες νόμοι διεκδικούν τον ίδιο τον άνθρωπο για να του προσφέρουν την περαιτέρω γνώση σε μια προσωπική προσέγγιση προς τις αξίες. Το μέτρο που είναι άριστο και η αυτογνωσία οδηγούν στην περαιτέρω πορεία του και αξιώνουν τον ίδιο, όχι απλώς ως φυσικό ον, αλλά και ως μεταφυσική οντότητα.
πηγή: Aντίφωνο


ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΪΣΤΟΡΙΚΕΣ ΔΙΚΕΣ
Καθώς ο εἷς, ο καθείς εντάσσεται στο μαινόμενο πλήθος, αποκτά την ανωνυμία του· χάνοντας το αίσθημα της προσωπικής ευθύνης χάνει όμως και το βάρος της ενοχής ως μονάδα;
Η προσωπική ευθύνη του καθενός, είτε εντάσσεται, είτε όχι, δεν υποκαθίσταται. Η ενοχή συνέχει την ανθρωπότητα. Αν λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι η συνείδηση λειτουργεί αυτόνομα, η απουσία της ηθικής ευθύνης έχει κιόλας σημαδέψει τον άνθρωπο και θα παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πορείας του. Τα μεγάλα κοσμοϊστορικά γεγονότα τον καθιστούν υπεύθυνο και η οποιαδήποτε θέση του απέναντι σ’ αυτά έχει αντίκτυπο στη μοίρα του.
Δύο κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονότα είναι η καταδίκη του Ιησού Χριστού και του Σωκράτους (399πΧ).
Ο Πόντιος Πιλάτος έχοντας το δικαίωμα να αποφασίζει με βάση τον ρωμαϊκό νόμο, δεν αγνοεί ωστόσο τη θέληση του εβραϊκού λαού.
«’Αποκριθείς δὲ ὁ ηγεμών εἶπεν αὐτοῖς τίνα θέλετε ἀπό τῶν δύο ἀπολύσω ὑμῖν; Οἱ δὲ εἶπον· Βαραββᾶν. Λέγει αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος· τί οὖν ποιήσω Ἰησοῦν τὸν λεγόμενον Χριστόν; Λέγουσιν αὐτῷ πάντες· σταυρωθήτω. Ὁ δὲ ἡγεμὼν ἔφη· τί γὰρ κακό ἐποίησεν; Οἱ δὲ περισσῶς ἔκραζον λέγοντες σταυρωθήτω» (κατ. Ματθ. 27,21-22).
Ποιο κίνητρο οδήγησε το μαινόμενο πλήθος να πάρει αυτήν την απόφαση; Ενώ το ίδιο εξέφρασε τη λατρεία του, το θαυμασμό του στον Ιησού κατά την είσοδό του στα Ιεροσόλυμα, κραυγάζοντας Ωσαννά εν τοις υψίστοις, Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου…….Είναι το ίδιο πλήθος αυτό που ευεργετήθηκε με τόσα θαύματα, με τη διδαχή της αγάπης, που κραυγάζει με τέτοια εμπάθεια, σταυρωθήτῳ; Μπορεί να μεσολάβησε η λήθη, αυτό όμως δεν είναι αρκετό για να ερμηνεύσουμε το φαινόμενο. Πώς τα αισθήματα της ευγνωμοσύνης μεταστρέφονται σε μίσος;
Το ευμετάβολο της συμπεριφοράς του ανθρώπου εξηγείται από την απουσία ηθικής ευθύνης και προσωπικής κρίσεως. Το αίσθημα της φυγοπονίας που ενέχει η κατώτερη φύση του, έρχεται σ’ αντίθεση με την μάχη που θα χρειαστεί να δώσει, στην περίπτωση, όμως, αυτή, το ένστικτο της επιβιώσεως, από το οποίο κυριαρχείται δεν επιτρέπει αυτόν τον αγώνα, που αναβαθμίζει την ύπαρξη και οδηγεί στη γνώση του εαυτού.
Η εξουσία γνωρίζει πως να χειραγωγεί τα πλήθη και ότι στο κατώτερο ένστικτο της επιβιώσεως περιέχεται ο φόβος και η επιθετικότητα. Διεγείροντας τον φόβο ενεργοποιείται και η επιθετικότητα.
Οι αρχιερείς που ενοχλήθηκαν από την ανατροπή των αρχών τους και της καθεστηκυίας τάξεως, γνώριζαν αυτό το ιδίωμα, που υπάρχει στο κατώτερο ένστικτο και το εκμεταλλεύθηκαν.
«ἰδών δὲ ὁ Πιλᾶτος ὅτι οὐδὲν ὠφελεῖ, ἀλλά μᾶλλον θόρυβος γίνεται, λαβών ὕδωρ ἀπενίψατο τὰς χεῖρας ἀπέναντι τοῦ ὄχλου λέγων· ἀθῶός εἰμι ἀπό τοῦ αἵματος τοῦ δικαίου τούτο· ὑμεῖς ὄψεσθε. Καὶ ἀποκριθείς πᾶς ὁ λαός εἶπε το αἷμα αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν» (κατ. Ματθ.27,24-25).
Εδώ εισέρχεται ένα βαθύ πλέον μεταφυσικό θέμα που αφορά την ενοχή στο διηνεκές. Το βάρος αυτό της ενοχής διατηρείται εις τους αιώνες εφόσον δεν μεσολαβεί καμία αναθεώρηση.
Η λήθη η οποία συντηρεί τον εφησυχασμό του ανθρώπου διαγράφει την υπευθυνότητα και φυσικά ο ίδιος δεν ενσκήπτει σ’ αυτό που ίδια η Συνείδηση έχει καταγράψει. Αυτή η παράλειψη ενδημεί μέσα στον κόσμο, παρατείνοντας το καθεστώς, μέσα στο οποίο δομείται η ανευθυνότητα και διαιωνίζεται το κακό.
Δεν είναι απλό πρόβλημα που μπορεί κανείς να το αντιμετωπίσει χωρίς βαθιά περίσκεψη και χωρίς την ανάλογη ειλικρίνεια. Είναι μία θέση απέναντι στο απόλυτο. Η επιλογή αυτή προέρχεται από το ήθος, το οποίο λειτουργεί ως δαίμων μέσα στον άνθρωπο («ἦθος ἀνθρώπῳ, δαίμων» Ηράκλειτος), διαφορετικά η φυσική του υπόσταση, του υπαγορεύει, πάντα, λύσεις προστατευτικές ως προς την περιφρούρηση της ζωής του. Έτσι, όλα τα άλλα έρχονται σε δεύτερη μοίρα.
Η Αλήθεια ενοχλεί πάντα, όπως και στην περίπτωση του Σωκράτους. Η πολιτεία και ο πολίτης βρίσκονται μακράν του άθλου της αυτογνωσίας και η δυναμικότητά τους είναι υποκείμενη στο άδικο. Ούτε οι Αθηναίοι ήθελαν την περαιτέρω γνώση του εαυτού, στην οποία προσπαθούσε δια του διαλόγου και του ηθικού βίου, ο μεγάλος αυτός φιλόσοφος να τους μυήσει.
Ο έχων αυτογνωσία δεν μεταθέτει ποτέ τις ευθύνες του. Καθίσταται ηθικό πρόσωπο, επιχειρεί την δυσκολοτέρα επιστήμη, καθώς έλεγε ο Θαλής ο Μιλήσιος.
Ενώπιον, αυτών των γεγονότων, της κοσμοϊστορικής παρουσίας του Θεανθρώπου καθώς και της ανεπανάληπτης ηθικής μορφής του Σωκράτους, καθίσταται η ανθρωπότητα υπεύθυνη από τη φανέρωση των αληθειών που παραμένουν μέσα στους αιώνες αναλλοίωτες και ανεκμετάλλευτες.
Το ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται, αυτό είναι δηλωτικό ότι η εξέλιξη δεν σηματοδότησε την αναβάθμιση της συνειδητότητας του ανθρώπου. Οι ανεπίγνωτες ενοχές είναι αιτίες που παράγουν ανάλογα αποτελέσματα.
Ο Σωκράτης προφητεύει ότι οι Αθηναίοι θα τιμωρηθούν γιατί τον καταδίκασαν σε θάνατο, γνώριζε ότι δεν μπορεί να διαφύγει κανείς από τις επιπτώσεις των ενοχών του. Αυτό όμως που καθυστέρησαν οι άνθρωποι να γνωρίσουν και να δεχθούν, την ίδια την αλήθεια, το αναλαμβάνει η Ζωή διαμέσου της δοκιμασίας.
Βεβαίως, εάν και μεσολάβησαν χιλιετίες από τότε που διενεργήθησαν αυτές οι «δίκες» που είχαν αντίστοιχες καταδικαστικές αποφάσεις, διατηρείται εσαεί το μήνυμα που εξέπεμψαν οι δύο αυτές μορφές με όλο το κύρος τους. Πάντα, διαχρονικό το μήνυμά τους, συνιστά μια επανάσταση που ανατρέπει την ηθικοφανή συμβατικότητα που εξέθρεψε τόσα λάθη και τόσα εγκλήματα.
Στη διαδρομή των αιώνων γίνεται πιο ώριμη η ανάγκη του Απόλυτου που ενδημεί στη συνείδηση και καλεί τον άνθρωπο σε μια αναθεώρηση, η οποία ενέχει την ελπίδα της εκ βάθρων αλλαγής.
Αλκμήνη Κογγίδου
Ποιήτρια -Δοκιμιογράφος

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΙ ΣΤΟΧΑΣΜΟΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΠΟΛΥΤΟΥ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΙ ΣΤΟΧΑΣΜΟΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΠΟΛΥΤΟΥ
Οι αδιαπραγμάτευτοι ηθικοί νόμοι , οι οποίοι είναι προσιτοί από τον άνθρωπο που ζει εν σχέση με την αλήθεια, παραπέμπουν στο απόλυτο. Ωστόσο γι’ αυτόν που βρίσκεται στη λήθη, η Ελληνική γλώσσα μεσολαβεί για την αφύπνιση. Κάθε λέξη(σημαίνον) στην Ελληνική γλώσσα, φανερώνει το εννοιολογικό περιεχόμενο του σημαινόμενου, οπότε συνδέει με την αλήθεια (α-λήθη).
Ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός διέπονταν από την ολιστική φιλοσοφία, δηλαδή από τη σοφία του όλου. Συνεπώς, επικρατούσε μια, τελείως, διαφορετική αντίληψη περί της ζωής, εν σχέση με αυτήν που επικρατεί σήμερα, παγκόσμια, από την επίδραση του υλισμού.
Προείπαν, οι αρχαίοι Έλληνες, ότι η διέλευση μέσα από την Τρίτη διάσταση θα χρειαστεί άθλους ώστε ο άνθρωπος να μην χάσει την α-λήθη.
Είναι γνωστό κι επιβεβαιωμένο πλέον και από την σύγχρονη επιστήμη, ότι οι αισθήσεις αδυνατούν να συλλάβουν την άφατη πραγματικότητα. Ο νους παραπέμπει σ’ αυτήν, γι’ αυτό το λόγο προτάθηκε το «γνώθι σαυτόν»! Αυτή άλλωστε είναι η ειδοποιός διαφορά του ανθρώπου από τα άλλα έμβια, η δυνατότητά του, δηλαδή, να αποκτά επίγνωση, καθώς ο ίδιος είναι φορέας της ψυχής και της συνειδήσεως, οι οποίες συνδέουν με την άχρονη κι αδιάλειπτη συνέχεια της ζωής· αυτές οι δύο αξίες παραπέμπουν στη Σχέση και στο Απόλυτο.
Η συνείδηση είναι σχετική με τη νόηση, τον κοινό νου (ξυνό λόγο) και μας ειδοποιεί για τους ηθικούς νόμους που αφορούν τη μεταξύ των ανθρώπων σχέση, ως πολίτες του κόσμου και ως θνητά κι αθάνατα πουλιά της ελευθερίας.
Η θεία αρμονία παραμένει απρόσιτη, εάν δεν βιώνει ο άνθρωπος συνειδητά το παρόν, το άχρονο διηνεκές. Είναι, βεβαίως, μια κατάκτηση δύσκολη, το να βιώνει συνειδητά το παρόν, για το λόγο ότι μεσολαβεί η σχετικότητα του αισθητού κόσμου. Η συνειδητότητα του παρόντος προσδίδει τη βεβαιότητα της αδιάλειπτης συνέχειας της ζωής, στον άνθρωπο, παράλληλα, τον καθιστά υπεύθυνο. Η κατάσταση αυτή, αφενός μεν, προσφέρει την ευδαιμονία, αφετέρου όμως τον επιφορτίζει με ευθύνη απέναντι στο σύνολο.
Η διέλευση του ανθρώπου από την Τρίτη διάσταση αποκτά νόημα και αξία όταν βιώνεται με επίγνωση. Ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός είχε σαφή προσανατολισμό στις ηθικές αξίες και είναι γνωστό ότι η τραγωδία, το θέατρο, η φιλοσοφία ασκούσαν παιδεία στους πολλούς. Υπήρχαν όμως και τα μυστήρια στα οποία οι μυημένοι αποκτούσαν επίγνωση της αθανασίας της ψυχής και έκτοτε διήγαγαν τη ζωή τους με υψηλά ηθικά κριτήρια.. Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης λέει ότι : «οι μυούμενοι εγίνοντο ευσεβέστεροι, δικαιότεροι και κατά πάντα καλλίτεροι».
Ο αγνοών θα χρειαστεί να πληρώσει το τίμημα για τα λάθη του, θα υποστεί τιμωρία, που είναι η τιμή της μωρίας(κάθαρση) ώστε να κατακτήσει τη γνώση της αλήθειας και του δικαίου. Η πορεία δια μέσω των δοκιμασιών, είναι πορεία η οποία οδηγεί στην επίγνωση της σχέσεως εάν ο άνθρωπος τις αποδεχθεί ως μαθητεία. Και για να συμβεί η επίγνωση της σχέσεως θα πρέπει να συντριβούν τα περιοριστικά όρια της ατομικότητας η οποία είναι εγκλωβισμένη λόγω των ενστίκτων, των συμβατικών σχέσεων και της αδυναμίας να εξαρθεί στο Νου. Την πραγματικότητα που είναι τόσο ενδοκοσμική όσο και υπερβατική, την αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος δια μέσω του Νοός! Αυτό είναι μέσα στις δυνατότητές του που κατακτάται δια της αυτογνωσίας.
Μέσω του ενστίκτου της επιβιώσεως, δημιουργεί τη θωράκιση στο ατομικό εγώ, αυτό έρχεται σ’ αντίθεση με τη ζωή, η οποία λειτουργεί εν σχέση. Στη Τρίτη διάσταση δοκιμάζει και δοκιμάζεται προκειμένου να γνωρίσει. Υποβάλλεται στη δοκιμασία για να αποκτήσει το βίωμα από το οποίο θα αποκομίσει τη γνώση που χρειάζεται. Αν επιβάλλει στους άλλους μέσω της άγνοιάς του, τους δικούς του όρους, τότε δεν θα αποκτήσει τη γνώση, αλλά ενοχές που επιβαρύνουν τη συνείδησή του.
Η γνώση του εαυτού επιτυγχάνεται δια μέσω του διαλόγου και δια μέσω άλλου που γίνεται απαρχή της πορείας προς το όλον. Ο άλλος και ο κάθε άλλος είναι μέρος της δοκιμασίας και όχι μόνον, είναι ένα μέσον στην κίνηση αυτή της ζωής, η οποία επιτελείται με τη συγκίνηση.
Αυτό που θεωρείται υπέρβαση και δοκιμασία στην ουσία είναι μέσον προσέγγισης των άγνωστων δυνατοτήτων και της διεύρυνσης των ορίων.
Το απόλυτο είναι απρόσιτο, χωρίς την εκμηδένιση των ορίων.
Η αναφορά στο Εν είναι καθοριστική και αναπόφευκτη . Δια μέσω του άλλου γίνεται απαρχή της πορείας προς το όλον.
Ο Λόγος μεσολαβεί για την αφύπνιση της συνειδήσεως, τη διάσπαση των ορίων και την ενθύμηση του πραγματικού προορισμού μας.
Το απόλυτο μένει πάντα αδιαπραγμάτευτο, Όλες οι μεγάλες μορφές, που σημάδεψαν τον πολιτισμό εκφράστηκαν εν σχέση με το απόλυτο, αλλά και δοκιμάσθηκαν αναφορικά προς αυτό.
Η προσέγγιση στο απόλυτο μπορεί να θεωρηθεί ουτοπία ωστόσο παραμένει σημείο αναφοράς και ηθική αξία.
Το απόλυτο βρίσκεται εντός της υπάρξεως του ανθρώπου ως μνήμη. Οι ηθικές αξίες μας προϊδεάζουν για το γεγονός ότι η ζωή είναι σχέση. Κάθε παράλειψη ή παράκαμψη αυτών, δεν μένει χωρίς συνέπειες. Είναι πολύ εύκολο και σύνηθες μέσα στη σχετικότητα να απολέσει κανείς την ενθύμηση αυτής της πραγματικότητας η οποία είναι παραδείσια κι ενώνει το εδώ με το επέκεινα.
Η μετοχή στη σχετικότητα είναι δύσβατη, καθώς σε παγκόσμιο επίπεδο λειτουργεί η υλιστική κοσμοθεωρία που δημιούργησε στεγανά σε νοητικό επίπεδο και υπέβαλλε το φόβο ότι η ζωή έχει ένα τέλος ενώ καλλιέργησε έναν τρόπο σκέπτεσθαι σε απόλυτη αντίθεση με τον ίδιο τον άνθρωπο ως αξία. Περιορίζοντας την αντίληψή του, υπέταξε μέσα σε όρια χρονικά την αγωνιστικότητά του, γεγονός που του στερεί την αληθινή χαρά που του δίνει η γνώση των άγνωστων δυνατοτήτων του και της αδιάλειπτης συνέχειας της ζωής.
ΑΛΚΜΉΝΗ ΚΟΓΓΙΔΟΥ
Ποιήτρια-δοκιμιογράφος

Τρίτη, 6 Ιουνίου 2017

Η ΒΛΑΣΦΗΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

Η ΒΛΑΣΦΗΜΙΑ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ
Η άχρονη αξία του ανθρώπου είναι ό,τι πολυτιμότερο τον αφορά, ωστόσο χάνει την μνήμη αυτής. Η Αλήθεια τον ανακαλεί αλλά θα πρέπει να την αναζητήσει και να την αναγνωρίσει. Όπως γνωρίζουμε ο χρόνος στο σύμπαν δεν υφίσταται, όμως ερχόμενος ο άνθρωπος στην Τρίτη διάσταση εισέρχεται στο χωροχρόνο. Υποκείμενος στην πλάνη των αισθήσεων, αναγκάζεται να διαγωνισθεί αλλά και να ανταγωνισθεί με τους άλλους, με τ’ ανάλογα κριτήρια που προσφέρει ο κόσμος, σαν συνέπεια χάνει την ανάμνηση της θείας προελεύσεως και του επικείμενου προορισμού του και τότε κινδυνεύει να χάσει (να ξεχάσει), ολοσχερώς, την ίδια την αξία του. Τα έργα του Πνεύματος τον ανακαλούν στον υπαρξιακό και ένθεο προορισμό του καθώς ενεργοποιούν την ανάμνηση και προσφέρουν την ευκαιρία της συγκινήσεως.
Υπάρχει μια μοναδική ατραπός προσέγγισης της υπερβατικής φύσεως του ανθρώπινου όντος κι αυτή ανοίγεται μέσω της παιδείας στην αρχαιοελληνική σοφία, ενώ κλειδί προς το άνοιγμα της σοφίας του σύμπαντος αποτελεί η Ελληνική γλώσσα.
Με αφορμή την εορτή του Αγίου Πνεύματος, ας γίνει μια, εκ νέου, αναφορά στα αριστουργήματα της τέχνης, της φιλοσοφίας και, βεβαίως, στο Λόγο, μέσω του οποίου ο άνθρωπος διατηρεί ζώσα την ύπαρξή του. Η ανανέωση δια του νοός είναι ό,τι ουσιαστικότερο για την ελευθερία του ανθρώπου που ζει μέσα στην περιοριστική αντίληψη της σχετικότητας και της υλιστικής κοσμοθεωρίας.
Μέσω του Αγίου Πνεύματος διατηρείται μια συνεχής επαφή με την Αλήθεια του Λόγου. Το Πνεύμα γίνεται διακριτό από τις εκδηλώσεις Του, μέσω των αριστουργημάτων που οι άνθρωποι δημιουργούν και των έργων που είναι προορισμένα να δοξάζουν το Θεό! Εκφράζεται σε κάθε μορφή Τέχνης που αγγίζει και υπηρετεί την τελειότητα και τη θεία αρμονία. Τα μεγάλα μουσικά αριστουργήματα δίνουν τροφή ψυχής. Οι μεγάλοι ποιητές έχουν τη δύναμη να συγκινούν, να ευαισθητοποιούν και να ενθουσιάζουν. Κατά κάποιο τρόπο λειτουργούν ως μύστες που προσεγγίζουν στον άβατο χώρο της ψυχής. Ανασηκώνοντας το πέπλο της λήθης, ξυπνούν τη μνημοσύνη. Οι μεγάλοι ζωγράφοι λειτουργούν όπως και οι ποιητές χρησιμοποιώντας την εικόνα κι όχι το λόγο. Οι γλύπτες απελευθερώνουν, μέσα από την ύλη, το Πνεύμα και προσδίνουν στη μορφή την έκφραση των συναισθημάτων και των ψυχικών καταστάσεων, έτσι περιγράφουν την αισθητή και μη αισθητή πραγματικότητα.
Οι δωρεές του Αγ. Πνεύματος στην ανθρωπότητα είναι πολυσήμαντες και ό,τι και να πούμε είναι λίγο γι’ αυτήν την πολύτιμη ευεργεσία που μας προσφέρεται. Ο Θεός της Αγάπης που συγχωρεί τα πάντα, καταδικάζει τον άνθρωπο που θα αμαρτήσει κατά του Πνεύματος, αυτή η αμαρτία μένει ασυγχώρητη εις τους αιώνες των αιώνων. «… καὶ πᾶς ὃς ἐρεῖ λόγον εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ· τῷ δὲ εἰς τὸ Ἅγιον Πνεῦμα βλασφημήσαντι οὐκ ἀφεθήσεται.» (κατά Λουκά 12,8-10) Δεν είναι άδικα καταδικαστικός ο Λόγος ! Ο ίδιος ο άνθρωπος αυτοκαταδικάζεται σε υπαρξιακό θάνατο, όταν απορρίπτει ή περιθωριοποιεί τις πνευματικές αξίες για το λόγο ότι αυτές του δίνουν την ευκαιρία να μην χάσει ό,τι πολυτιμότερο έχει κατά τη διέλευσή του από το χωροχρόνο, που επιφέρει τη λήθη και να μη χαθεί.
Η πολεμική που ασκείται κατά των ελεύθερων ανθρώπων σε κάθε εποχή, ουσιαστικά μεταφράζεται σε πολεμική κατά του Πνεύματος και κατά της ίδιας τη ζωής. Οπουδήποτε κι αν αυτοί βρίσκονται, μέσα από, απερίγραπτα, αντίξοες συνθήκες, μετατρέπουν το κακό σε καλό, το σκοτάδι σε φως, την άγνοια σε γνώση και τη δυσαρμονία σε αρμονία. Η περιφρόνηση των ανθρώπων αυτών και των έργων τους, ο παραγκωνισμός τους, η αποσιώπησή τους, επισύρει μια ασυγχώρητη ενοχή. Όταν ο άνθρωπος δεν αξιολογεί τη ζωή με βάση την πνευματική παρακαταθήκη των αξιών, είναι σαν να καταργεί ο ίδιος τον εαυτό του! Όταν περιθωριοποιεί τις αξίες, εμμέσως, είναι σαν να τις απορρίπτει ή σαν να τις αντιμετωπίζει ως δευτερεύουσες και τότε καταδικάζει τον ίδιο τον εαυτό του σε υπαρξιακό θάνατο. Αποφεύγοντας την προσέγγιση προς τις αιώνιες αξίες στερείται πνευματικής τροφής και θείας κοινωνίας, η οποία τον διατηρεί ζωντανό μέσα στο συνεχές παρόν. Ο αυτοπεριορισμός του στερεί την υπέρτατη χαρά που προσφέρει η εύρεση του χαμένου θησαυρού. Υποκείμενος στην πλάνη των αισθήσεων μένει έγκλειστος στην ατομικότητά του, χάνοντας την ευκαιρία της ανανεώσεως δια μέσω του Νοός. Το σώμα του γίνεται τάφος, αποκομμένο από το Νου και υπό το κράτος της υλιστικής κοσμοθεωρήσεως που περιορίζει ακόμη και τη σκέψη, δημιουργεί αποκλεισμό κι απομόνωση.
Η έξαρση από τα συμβατικά όρια και από την περιοριστική αντίληψη των αισθήσεων κάνει τον άνθρωπο ευτυχή ! Ευεργετούμενος από το Πνεύμα αντιλαμβάνεται την υπερβατική του αξία. Οι καρποί του Αγίου Πνεύματος που δόθηκαν στην ανθρωπότητα μέσω του πολιτισμού, της τέχνης, της φιλοσοφίας τον αποσπούν από την σχετικότητα. Ο θαυμασμός και η συγκίνηση που προκαλούν και που εμπνέουν δίνουν στον ίδιο την επίγνωση της σχέσεως.
Όταν έρχεται σε επαφή με τα αθάνατα έργα του Πνεύματος δεν χάνει την ανάμνηση της ίδιας της αξίας που κυοφορεί ο ίδιος, γι’ αυτό και συγκινείται.
Η ανάμνηση της θείας υπάρξεώς του διατηρείται ζωντανή μόνον μέσω του Πνεύματος.
Η μουσική αγγίζει δια μέσω του συναισθήματος τη ψυχή ενώ ο λόγος τη συνείδηση.
Είναι πιο εύκολο να συγκινηθεί δια μέσω της μουσικής παρά δια μέσω του λόγου.
Η ποίηση εφόσον είναι αποτέλεσμα της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος αποκτά τη δυναμική του λόγου και λειτουργεί εάν κι εφόσον ο άνθρωπος δονηθεί μέσω της συγκινήσεως, που πάλλει τις λεπτές χορδές της υπάρξεώς του, τότε που η ποίηση είναι διαχρονική. Ο διαχρονικός λόγος είναι δωρεά του Αγ. Πνεύματος.
Η αδιαφορία είναι καταδικαστέα και ασυγχώρητη μορφή βλασφημίας αλλά μπορεί να είναι κι ένα πολύ ανησυχαστικό σύμπτωμα που δηλώνει τον υπαρξιακό θάνατο ως το τίμημα της μωρίας (τιμωρία). Ιδιαιτέρως, η αδιαφορία προς το Λόγο του Ευαγγελίου που δόθηκε για τη σωτηρία του ανθρώπου με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Η αδιαφορία αυτή είναι συναφής προς την αδιαφορία για τη σωτηρία του ανθρώπου. Ας πούμε, λοιπόν, όλα αυτά τα δώρα που έλαβε ο άνθρωπος δια μέσω του Αγίου Πνεύματος και αποτελούν τα αριστουργήματα της τέχνης αλλά και αιώνιες αλήθειες που δόθηκαν δια μέσω της φιλοσοφίας, ότι δόθηκαν στην ανθρωπότητα και στον καθένα ξεχωριστά, μέσα απ’ αυτούς οι οποίοι τα έλαβαν, κάνοντας μια αυτοθυσιαστική ζωή. Ο λόγος του Θεού που δίνεται μέσω των Ευαγγελίων μας γνωστοποιεί την παρουσία του Θεού μέσα στο συνεχές γίγνεσθαι. Η Αλήθεια του Λόγου αφορά τον καθένα και μας χρεώνει αναλόγως. Γι’ αυτό είναι μεγάλη η τιμωρία όταν κι εφόσον μένουν ενώπιον αυτής της δωρεάς, ασυγκίνητοι ή αδιάφοροι οι άνθρωποι.
Ήδη η εποχή μας παρουσιάζει μεγάλη σύγχυση. Είναι αδύνατον ο άνθρωπος, βλέποντας και αντιμετωπίζοντας την πραγματικότητα ως έχει να μην αισθανθεί ότι βρίσκεται μέσα σ’ ένα έδαφος ξένο προς αυτόν. Εδώ παρουσιάζεται η ανάγκη του απόλυτου. Μόνον το απόλυτα καλό μπορεί να καλύψει το κενό. Στην ουσία ο άνθρωπος ως μόνος και μοναδικός αποζητά την κατανόηση και την αποδοχή. Η κατανόηση της μοναδικότητας και το έδαφος για να εκφράσει δημιουργικά τη μοναδικότητά του, δεν προσφέρονται. Έτσι, παρέμεινε ως αγνοών και αγνοούμενος, από τον εαυτό του και από τους άλλους, ποτέ όμως από το Θεό. Ακριβώς, εδώ η προσέγγιση στο Λόγο αποτελεί οδός σωτηρίας, οδός αυτογνωσίας.
Η συμβολή του Αγίου Πνεύματος είναι μεγίστη στην προσπάθεια του ανθρώπου να διαγωνισθεί ως προς τις αξίες της πίστεως, της αγάπης, της ελπίδας.
Οι καρποί του Πνεύματος δίνουν την παρουσία τους μέσα στους αιώνες. Είναι δυνατόν την ευαίσθητη περιοχή της ψυχής να τη συγκινήσουν, να διατηρήσουν την ενθύμηση ζωντανή της θείας καταγωγής και του αντίστοιχου προορισμού.
Ο Θεός δεν εγκατέλειψε τον άνθρωπο μάλλον ο άνθρωπος εγκατέλειψε το Θεό.
Πριν την ανάληψη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, οι μαθητές έλαβαν από τον ίδιο τον Κύριο την υπόσχεση ότι θα τους στείλει τον Παράκλητο, το Άγιο Πνεύμα.
Αυτή η υπόσχεση εκπληρώθηκε την ημέρα της Πεντηκοστής!
Η εξαγγελία ότι θα είναι μαζί μας έως της συντελείας των αιώνων, αποδεικνύεται μέσω των κεκλημένων που έλαβαν τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος και παραστάθηκαν μέσα στην ιστορία με τις ιδιαιτερότητές τους. Ὀλοι όσοι ως δέκτες έλαβαν τη θεία Χάρη εκ των υστέρων συνεχίζουν την επιβεβαίωση που διαπερνά την ύπαρξη του ανθρώπου συνεχώς και μέσα στις μεταβλητότητες των εποχών ώστε να βεβαιώνεται ότι οι καρποί του Πνεύματος δεν έχουν σχέση με το χρόνο αλλά με το άχρονο διηνεκές.
Αλκμήνη Κογγίδου.
Ποιήτρια-δοκιμιογράφος

Κυριακή, 4 Ιουνίου 2017

ΛΕΠΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ (ΠΟΙΗΜΑ)

Λεπτότητα κι ευαισθησία
Της μνήμης υπεραίσθηση
Ανδαλουσία
Τί ομορφιές
Τι λουλούδια
Τι ευωδιές
Στον κήπο της ψυχής
Τραγούδια
Φωνές υπέροχες
Αγγελικές
Πάλλονται χορδές
Από λεπτότητα κι ευαισθησία
Ψυχές υψώνονται
Με προσευχές
Πρόσωπα φέγγουν
Θυμούνται και ζουν
Την αθωότητα όπως
Πριν γεννηθούν
ΣΧ

Πέμπτη, 25 Μαΐου 2017

Η ΑΞΙΑ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑΣ

H AΞΙΑ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑΣ
Το Σύμπαν είναι ηθικό. Η αντιστοιχία αυτής της πραγματικότητας βρίσκεται στη Συνείδηση. Η Συνείδηση, η οποία λειτουργεί αυτόνομα, μέσα στον άνθρωπο, που τα πάντα καταγράφει, αποδεικνύει, πόσο αυτός είναι ένα μέρος του όλου και εν σχέση με το άπειρο Σύμπαν. 
Από το μικρόκοσμο έως τον μακρόκοσμο, δέχεται, αλλά και προκαλεί, με τον τρόπο που σκέπτεται και ενεργεί, λεπτές ευαίσθητες επιδράσεις.
Θα μιλήσουμε για την λεπτομέρεια και τη σημασία της, διερευνώντας την ως ευαίσθητο σημείο της ψυχής που μεσολαβεί, άλλοτε θετικά κι άλλοτε αρνητικά μεταξύ των ανθρώπων. Επισημαίνουμε, πως η λεπτομέρεια μπορεί να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος των ψυχών αλλά και αντίστροφα να καταστεί σημείο που επιφέρει την απόσταση. Το θέμα αυτό προϋποθέτει μια λεπτή διείσδυση στη σχέση, τόσο του ανθρώπου με τον εαυτό του, όσο και με τον άλλον. Εδώ, υπάρχει μια άμεση αλληλεπίδραση, καθώς η σχέση με τον άλλον είναι μια αντανάκλαση της σχέσεως με τον εαυτό και το ευθέως αντίστροφο. 
Η ρήση «Εν το παν», που δόθηκε στους Δελφούς, επιβεβαιώνεται συνεχώς. Ό,τι αρνητικό ή θετικό πράττει κανείς στον άλλον ή στο περιβάλλον, είναι σαν να το πράττει στον ίδιο τον εαυτό του.. Η αυτογνωσία καθιστά τον άνθρωπο γνώστη της πραγματικότητας αυτής και όλων των ηθικών λεπτομερειών. Ο πνευματικός πολιτισμός που είναι και διαχρονικός επιβεβαιώνει αυτή την αλήθεια.
Κανένας δεν θα έκανε κακό στον άλλον, αν ήξερε ότι αυτό βλάπτει τον ίδιο. Ο Σωκράτης στην απολογία του λέει, πως δεν προσπαθεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του, αλλά να προστατέψει τους δικαστές από την αδικία που πρόκειται να κάνουν με την καταδικαστική τους απόφαση, γιατί η αδικία βλάπτει αυτούς που αδικούν όχι αυτόν που αδικείται! 
Τα λάθη και οι παραλήψεις που γίνονται ηθελημένα ή αθέλητα έχουν συνέπειες. Η παραβίαση της φυσικής ισορροπίας του πλανήτη, και όχι μόνον, είναι αποτέλεσμα της άγνοιας των ηθικών αρχών, που αποτελούν μέρος της συμπαντικής τάξεως. 
Η άγνοια του Εαυτού που είναι σχετική με την άγνοια των ηθικών αρχών, που είναι απόλυτες και διαχρονικές, συνεπάγεται και την άγνοια του άλλου και την άγνοια της φυσικής και ηθικής τάξεως, γενικότερα. 
Η λεπτομέρεια σ' όλο το εύρος της ζωής παρουσιάζει την αξία και τη σημασία της. Έχει σχέση με το μέτρο, με τους φυσικούς και ηθικούς νόμους. Ο Ηράκλειτος έλεγε «πώς θα μπορούσε κανείς να κρυφτεί μπροστά στο νοητό φως που δεν δύει ποτέ;»
Η γνώση του Εαυτού είναι συνειδητότητα που παραπέμπει στη σχέση και στη γνώση των απόλυτων ηθικών αρχών. 
Αν συμβεί να έρθει ο άνθρωπος στην επίγνωση των παραλήψεών ή των λαθών του, εγκαίρως, σπεύδει να επανορθώσει, αν όμως όχι, τότε επωμίζεται την ενοχή, γιατί είναι αδύνατον να γίνονται παραλήψεις χωρίς συνέπειες. 
«Τα πάντα με μαθηματική ακρίβεια
Τα πάντα σε μαθηματική ακρίβεια»
(Ποιητ. Συλλογή, ΠΕΡΑΣΜΑ, Αλκμήνης Κ.)
Η εποπτική ματιά της συνειδήσεως, ήδη έχει καταγράψει το λάθος ή την παράλειψη. Το θέμα είναι πως θα το διαχειριστεί κανείς. Εάν δεν έρθει στην επίγνωσή του θα το κουβαλάει ως βάρος ενοχής.
Φυσικά, κανείς δεν επιβάλλει τις ηθικές αρχές αλλά μόνον επιχειρεί να τις τηρήσει ο ίδιος.
Το ατομικό εγώ και η επίγνωση της υπάρξεως σαν δύο διαφορετικοί πόλοι, αρνητικός και θετικός, του ιδίου μαγνήτη, βρίσκονται εκ διαμέτρου αντίθετα. Η αιτία της διαφοράς αυτής, είναι η αντίληψη περί χρόνου.
Όταν ο άνθρωπος περιορίζεται από τις αισθήσεις, αποσπάται από τον Νου. Ο Νους του δίνει την επίγνωση της υπάρξεώς του, που τον εισάγει στην αδιάλειπτη ροή της ζωής, επίσης και στην καθολική και ενιαία πραγματικότητα («Εν το παν»). Τότε όλα γι’ αυτόν γίνονται σημαντικά καθώς ανακαλύπτει την ιερότητα τηs ζωής και το Θεό πανταχού Παρόντα. 
Η γραμμική αντίληψη του χρόνου και η αντίστοιχη αξιολόγηση ζωής (κοσμοθεωρία του υλισμού) υποβάλλει τον άνθρωπο σε συνθήκες που επιβάλλονται και αποσπούν τον ίδιο από τη μνήμη, α-λήθη, της θείας του προελεύσεως.
Γενικότερα, στις συνθήκες που επικρατούν στην Τρίτη διάσταση αναγνωρίζουμε έναν κλοιό μέσα στον οποίο εγκλωβίζεται η σκέψη του ανθρώπου. 
Ο λόγος του Θεού εφιστά την προσοχή, ακριβώς, για να μην αποσπασθεί ο άνθρωπος από την αιωνιότητα της υπάρξεώς του μέσα στις συνθήκες που βιώνει στην Τρίτη διάσταση. Έρχεται κάθετα ως υπενθύμιση της προελεύσεως και του επικείμενου προορισμού. 
Στην πρώτη φάση της δημιουργικής εξελίξεώς του ανθρώπου, το ατομικό εγώ έχει τα προσωπικά στοιχεία, που δημιουργούν τη δική του άμυνα. Στην εξέλιξη, όταν διευρύνει τα όριά του και αποκτά ο άνθρωπος τη συνείδηση του συνυπάρχειν, μετατοπίζεται η μέριμνα από την ατομικότητα και λειτουργεί θετικά προς τον άλλον και το όλον. Αν όμως παραμείνει στο εγώ και δεν αφυπνισθεί η συνείδηση που του δίνει την επίγνωση της σχέσεως, τότε το εγώ είναι ζημιογόνο και κατακρατεί τον άνθρωπο στην άγνοια. Δημιουργεί έναν νοσηρό αποκλεισμό μία απομόνωση εφόσον, εμποδίζει την κίνηση της ψυχής που επιτελείται με τη συγκίνηση.
«οὐδείς ἑκών κακός», ο Σωκράτης υπενθυμίζει πως η λέξη «κακό» είναι βαρβαρικής προελεύσεως (Κρατύλος του Πλάτωνος) ενώ για την ελληνική φιλοσοφία υπήρχε η «εμπόδιση της κινήσεως», της «ροής» αυτού που είναι η «θεϊκή περιπλάνηση» =θεία άλη = αλήθεια. 
Η απομόνωση στο ατομικό εγώ δημιουργεί εμπόδια στην κίνηση αυτή. Το εγώ αποτρέπει από την προσέγγιση στη συνείδηση, η οποία οδηγεί στην επίγνωση της σχέσεως. 
Η άμυνα που υπαγορεύει το ένστικτο της αυτοσυντηρήσεως δημιουργεί έναν ατομικό κλοιό, μέσα στον οποίο έχει την εντύπωση ο άνθρωπος ότι αυτοπροστατεύεται. Ωστόσο, αυτός ο αποκλεισμός αποβαίνει, εν αγνοία του, η φυλακή του. Η άγνοια της αλήθειας τον καθιστά δέσμιο κι αφού ο ίδιος δεν είναι ελεύθερος, ούτε και η θέλησή του μπορεί να είναι ελεύθερη, αλλά απορρέει απ’ αυτό στο οποίο είναι υποκείμενος και δέσμιος.
Παρά ταύτα, το εγώ διαδραματίζει το σκοπό του και έχει τη θέση του στην εξέλιξη. Μπορεί, βέβαια, να σταθεί εμπόδιο, αλλά, πάλι, δεν είναι ανυπέρβλητο όταν, μάλιστα, ο άνθρωπος αποφασίζει να προχωρήσει. Εξάλλου, χρειάζονται τα εμπόδια στον αθλητή. Αν δεν υπήρχαν εμπόδια πως θα διαγωνίζονταν ένας αθλητής ώστε να αποδείξει την αξία του; 
Ένα ενδιαφέρον ερώτημα είναι: «μπορεί ο άνθρωπος να χρησιμοποιήσει το εγώ με τρόπον ώστε, αντί για εχθρό και αντίπαλό του, να το έχει σύμμαχο»; 
Εξαρτάται από τον ίδιο πώς θα διαχειριστεί και πως θα αντιμετωπίσει τον ατομικό κλοιό. 
 Το εγώ χρειάζεται για την αυτοάμυνα. Η αυτοάμυνα τι χρειάζεται, όμως, όταν ο άνθρωπος ρίχνει τον εαυτό του στις πιο επικίνδυνες αποστολές και αποφασίζει να δώσει και τη ζωή του σ’ έναν σκοπό όπως, ας πούμε, ο Λεωνίδας με τους τριακόσιους που από την αρχή ήταν αποφασισμένος να πολεμήσει μέχρι θανάτου; (και δεν είναι ο μόνος) Ή ο μαραθωνοδρόμος που έτρεξε για να αναγγείλει στο Άστυ τη νίκη των Ελλήνων έναντι των Περσών (490πΧ.) ο οποίος τρέχοντας "συν τοις όπλοις θερμόν από της μάχης και ταις θύραις εμπεσόντα των πρώτων τοσούτων μόνον ειπείν χαίρετε και χαίρομεν, είτ' ευθύς εκπνεύσαι".. 
 Η σκέψη που προέρχεται από το εγώ είναι υποκείμενη στο ένστικτο και σχετική με την αυτοάμυνα, άρα και υποκείμενη στο γραμμικό χρόνο. Το εγώ κινείται με μηχανισμούς βιολογικής άμυνας, σκέφτεται και λειτουργεί αναφορικά προς την κλειστή ατομικότητα και προς το χρόνο. 
Αν ο μαραθωνοδρόμος δεν ήταν ενθουσιασμένος από τη νίκη των Ελλήνων, δεν θα έτρεχε όπως έτρεξε, θα σκεφτόταν την κούρασή του και θα έκανε στάσεις, θα καθυστερούσε και θα προστάτευε το άτομό του. Η αυτοάμυνα δεν τον ενδιέφερε.Τρέχοντας με αυτοθυσία, υπερέβει τις φυσικές του δυνάμεις κι έτσι επάξια κέρδισε την αθανασία! Διέσωσε την ύπαρξή του. Άρα κινήθηκε, όχι από το εγώ, αλλά κινήθηκε οδηγημένος από ενθουσιασμό που ο ενθουσιασμός είναι χαρακτηριστικό της υπάρξεως. Να προσθέσουμε, λοιπόν ,το συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος που στο χωροχρόνο σκέφτεται και κινείται με ενθουσιασμό υπηρετώντας έναν ανώτερο σκοπό (φυσικά ο σκοπός του εμπνέει τον ενθουσιασμό), διασώζει την αθάνατη αξία της υπάρξεώς του. 
Αντίθετα από το εγώ, η συνειδητότητα της υπάρξεως είναι άχρονη και διακατέχεται από την ανάγκη του συνυπάρχειν. Χαρακτηρίζεται από ενθουσιασμό και συγκίνηση που είναι κίνηση ζωής. Σκέφτεται τον τρόπο με τον οποίο θα εκφραστεί, θα δοθεί μέσω ενός έργου. Έτσι, η ύπαρξη δοκιμάζεται αλλά και δοκιμάζει συμπεριφορές και τρόπους συμπεριφοράς σε βαθμό ανάλογο προς τη λεπτότητα, το ήθος και την ποιότητα που διαθέτει η ίδια. 
 Ο καθένας που παραμένει υπαρξιακά ανήσυχος, προσανατολίζεται στη λεπτομέρεια και το οφείλει αυτό στην εγρήγορση της συνειδήσεως.
Η λεπτότητα του συνυπάρχειν προκύπτει από την ευαισθησία της ψυχής, η οποία βρίσκεται, αδιαλείπτως, παρούσα μέσα στην πραγματικότητα. 
Αν δεν μείνει άγρυπνη η υπαρξιακή ανησυχία του ανθρώπου, τότε κινδυνεύει να υποστεί τη λήθη υπό την επίδραση ενός ισοπεδωτικού τρόπου ζωής, που καταργεί τις λεπτές εκφάνσεις της ψυχής.
Έτσι, η ύπαρξη του ανθρώπου μέσα στη σχετικότητα κινδυνεύει από το συμβατικό τρόπο σκέπτεσθαι και εν προκειμένω τις συμβατικές σχέσεις, τον αγώνα της επιβιώσεως, την ατομικότητα και τις επιδιώξεις της, όλες αυτές οι εκφάνσεις του εγώ που δεν λειτουργούν αναφορικά προς την Ενότητα. Αντιθέτως, όλες οι λεπταίσθητες ευαισθησίες τίθενται υπό περιορισμό και συν τω χρόνω χάνονται μέσα στη λήθη. 
 Τελικά, ο υπαρξιακός αφανισμός είναι ζήτημα λεπτομερειών που δεν έφθασαν στην επίγνωση του ανθρώπου. Είναι γεγονός ότι δεν είναι εύκολο να παραμείνει κανείς σ’ ό,τι τον καθιστά μοναδικό. Είναι μια λεπτομέρεια κι αυτή που δεν βρίσκεται σε πρωτεύουσα θέση. 
Η σχέση είναι η λειτουργικότητα της ίδιας της ζωής καθώς η ζωή είναι σχέση. Κι όταν αντιμετωπίζει τη λεπτομέρεια ως δευτερεύουσα, χάνει την επαφή με την ψυχή του, διότι μέσω των λεπτομερειών δίνει στη ψυχή την ευκαιρία να εκφραστεί. 
 H λεπτομέρεια αφορά όλο το φάσμα της ζωής. Καθοριστική, λοιπόν, γίνεται η παράλειψή της και ασύμφορη καθώς συνεπάγεται την ενοχή . Είναι πολύ μεγάλης σημασίας η συνειδητή μετοχή του ανθρώπου στη σχέση, γιατί η ζωή λειτουργεί εν σχέση. Η εγρήγορση χαρακτηρίζει αυτόν που βρίσκεται συνειδητά στο παρόν. Η αναφορά μας στις λεπτομέρειες έχει γενικότερο χαρακτήρα και δείχνει ακριβώς τη σοφία της θείας αρμονίας η οποία λειτουργεί σύμφωνα με αυτές τις λεπτές ισορροπίες και καθιστά τον άνθρωπο υπεύθυνο αναφορικά προς αυτές. 
Αλκμήνη Κογγίδου
Ποιήτρια-Δοκιμιογράφος

Δευτέρα, 15 Μαΐου 2017

ΜΙΑ ΆΛΛΗ ΜΑΤΙΑ ΚΙ ΈΝΑΣ ΆΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΣΚΈΠΤΕΣΘΑΙ

ΜΙΑ ΆΛΛΗ ΜΑΤΙΆ ΚΙ ΈΝΑΣ ΆΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΣΚΈΠΤΕΣΘΑΙ


Ο Άϊστάιν, πριν από αρκετά χρόνια, είχε, όπως φαίνεται, κατανοήσει την ανάγκη μιας ουσιαστικής αλλαγής και είχε ανησυχήσει. Αυτό διαπιστώνουμε από τη φράση του : «αν θέλει να επιβιώσει η ανθρωπότητα, θα πρέπει να βρει έναν άλλον τρόπο σκέπτεσθαι»!
Ο αείμνηστος ποιητής μας Γ. Σεφέρης θα διαπιστώσει, επίσης, ότι πήραμε τη ζωή μας λάθος, στο γνωστό του ποίημα «Άρνηση». 
«Πάνω στην άμμο τη ξανθή 
Γράψαμε το όνομά της
Ωραία που φύσηξεν ο μπάτης
Και σβήστηκε η γραφή
Με τι καρδιά με τι πνοή
Τι πόθους και τι πάθος
Πήραμε τη ζωή μας λάθος
Κι αλλάξαμε ζωή»
Ελπίζουμε ότι, σήμερα, ο άνθρωπος έχει φθάσει στην ωριμότητα, εκείνη, που θα τον επιτρέψει να καταλάβει και να συμφωνήσει κι ο ίδιος, τόσο με τον επιστήμονα, όσο και με τον ποιητή.
Ένας άλλος ποιητής, ο Γ. Υφαντής, προσανατολίζει τη ματιά μας στη λεπτομέρεια που συνδέει με την τελειότητα στο φυσικό περιβάλλον και γράφει: 
«Τι τέλεια κατσίκια, τα κατσίκια!
Χτες γεννηθήκαν και πως ξέρουν κιόλας,
με τόση ακρίβεια 
όλα τα κατσικίσια πράματα,
θαρρείς και σπούδαζαν κατσικοσύνη μια ολόκληρη
Αιωνιότητα».
Αν θέλουμε να ερμηνεύσουμε τη σκέψη του μεγάλου επιστήμονα, θα λέγαμε ότι αυτή αφορά την αναπόδραστη ανάγκη του απόλυτου. Εφόσον, υποστηρίζει ότι δεν θα υπάρξει μέλλον για την ανθρωπότητα εάν αυτή δεν αλλάξει.
Είναι γεγονός, ότι, η σχετικότητα με την οποία και από την οποία εξακολουθεί να ζει και να σκέπτεται, ο άνθρωπος, υποθάλπει την πλάνη και υπερτονίζει την ατομικότητα.
Ας δούμε όμως ποιος είναι ο λάθος τρόπος σκέπτεσθαι τον οποίο η ανθρωπότητα θα πρέπει ν’ αλλάξει, αν θέλει να επιβιώσει.
Ας δούμε, τι προξένησε η υλιστική κοσμοθεωρία, η οποία περιορίζει στην επιφανειακή αντίληψη της ζωής και στην πλάνη των αισθήσεων, χάνοντας την προσωπική ματιά και προς τα μέσα και προς τα έξω.
Η γραμμική αντίληψη του χρόνου, που στηρίζεται στην πλάνη των αισθήσεων, στην απάτη του φαινομένου, του επιφανειακού, συνάδει μ’ έναν περιοριστικό τρόπο σκέπτεσθαι. Η εξαφάνιση της υπαρξιακής ανησυχίας, η διαφθορά, η απόσπαση από τη μοναδικότητα του προσώπου, είναι μερικά από τα αποτελέσματα αυτού του τρόπου σκέπτεσθαι. Επιτρέπει την αδικία, ευνοεί τα κατά συνθήκη ψεύδη και σαν συνέπεια, επιφέρει τη μοναξιά και την απομόνωση στο ατομικό εγώ.
Οι συνθήκες ζωής που διαμορφώνονται υπό την αντίληψη του γραμμικού χρόνου, θέτουν το άτομο υποκείμενο στις βιοτικές του ανάγκες και εξαρτώμενο από αυτές. Ενώ, το ίδιο κυνηγά και κυνηγιέται από το χρόνο, προσπαθώντας να ανταπεξέλθει, βρίσκεται διαρκώς σ’ ένα αγχωτικό ρυθμό που το καταπιέζει. Καθώς, το ένστικτο της επιβίωσης του υπαγορεύει έναν ατομικό αγώνα μέσα από τον οποίο αντιμετωπίζει τον άλλον, άλλοτε αμυνόμενο κι άλλοτε επιτιθέμενο, ως έναν εχθρό ή ως έναν άγνωστο και ξένο. Η ψυχή ως χώρος ευαισθησίας περιέρχεται στην λήθη. Δεν έχει τις προϋποθέσεις να παραχωρήσει την ύπαρξή του στην αναζήτηση και εύρεση των άγνωστων δυνατοτήτων του. 
Σκεπτόμενος, ο σύγχρονος άνθρωπος, με τη γραμμική αντίληψη του χρόνου, απουσιάζει από το παρόν, το οποίο είναι ουσιαστικά άχρονο. Ωστόσο, το άχρονο παρόν, εν δυνάμει περιέχει το γραμμικό χρόνο και το μέλλον και το παρελθόν. Απουσιάζοντας από το παρόν, απουσιάζει από την ίδια τη ζωή, που καλεί στη μετοχή και στη συμμετοχή, γεγονός που προϋποθέτει την έξοδο από το εγώ, την αποδοχή της δοκιμασίας, τη μαθητεία στη λεπτομέρεια και τη σχέση. Η σχέση παραμένει ανεπίγνωτη, ανεξερεύνητη ως προϋπόθεση κοινωνίας των προσώπων κι ως προϋπόθεση εισαγωγής στη θεία οικονομία.
Δυστυχώς ο άνθρωπος μεταθέτει την ευθύνη του για ό,τι αφορά την εξέλιξη και την αλλαγή του κόσμου σε κάποιον άλλον, ή σε άλλους είτε πολιτικούς, είτε θρησκευτικούς ηγέτες. Έχει την εντύπωση ότι η αλλαγή θα έρθει απ’ έξω, ενώ η αλλαγή θα είναι εσωτερική απόφαση, από συνειδητή και προσωπική ανάγκη. 
Ένας τρόπος σκέπτεσθαι υποβάλλεται από τη μικρή ηλικία και παραλαμβάνει το άτομο για να του επιβάλλει ψεύτικες αξίες ζωής, ενώ το υποβάλλει σε ανταγωνιστικούς ρυθμούς, μέσα στους οποίους αγνοεί τον εαυτό του και αγνοείται ως ύπαρξη από τους άλλους. Κι αυτό έχει σαν συνέπεια να μην αποκτά τη συνειδητότητα του συνυπάρχειν Διέρχεται ως αγνοών και αγνοούμενος. 
Από το γονέα υποβάλλεται στο παιδάκι μια ανάλογη αντίληψη ζωής, η οποία δεν το χρεώνει με το ήθος και την υπευθυνότητα, η οποία εγείρεται μέσα από τη συνείδηση. Ενώ η ευαισθησία τη ψυχής καταργείται. Επικρατεί, ακόμη, η εντύπωση ότι η ζωή είναι το φαινόμενο που αντιλαμβάνεται μέσω των αισθήσεών του και ότι ο ίδιος ο άνθρωπος δεν είναι παρά ένα βιολογικό ον που γεννιέται και πεθαίνει. Έτσι, το άτομο γίνεται ευάλωτο στις συνθήκες που επιβάλλονται από τα συστήματα κι ακολουθεί υποτακτικά, χωρίς τη δική του κριτική ματιά. 
Παύει ο άνθρωπος να είναι υποκείμενος στα συστήματα και στις συμβάσεις όταν αποκτήσει την κυριότητα του Εαυτού κι όταν αναλάβει ως κύριο μέλημά του το «Σεαυτόν άρχου». Η αυτογνωσία επίσης αφορά την αναζήτηση των άγνωστων δυνατοτήτων του και, βεβαίως, οδηγεί σε μια άλλη αντίληψη και στάση ζωής, την οποία ανακαλύψανε οι φιλόσοφοι και οι ποιητές. 
Η αντικειμενική ματιά προσφέρεται στον ελεύθερο άνθρωπο που δεν έχει φόβο, ούτε επιθετικότητα είναι αποτέλεσμα της παιδείας και της δοκιμασίας που οδηγεί στην γνώση του Εαυτού.
Εάν, ο άνθρωπος στραφεί στον εσωτερικό του κόσμο, θα αποσπασθεί από την πλάνη των αισθήσεων και θα συνδεθεί με τη ψυχή και τη συνείδησή του, τότε θα διαπιστώσει ότι η ζωή είναι σχέση. 
Αυτός ο τρόπος σκέπτεσθαι
είναι μια άλλη ματιά και τότε ο «άλλος» αποκτά αξία και σημασία. Κι όχι μόνον αλλά και το φυσικό του περιβάλλον δεν το αντιμετωπίζει με αδιαφορία.
Αλκμήνη Κογγίδου.
Ποιήτρια-δοκιμιογράφος

Σάββατο, 11 Μαρτίου 2017

Ένα φως μες στο σκοτάδι

ΕΝΑ ΦΩΣ ΜΕΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ
 
  Δεν χρειάζεται να δανεισθούμε τη φαντασία για να ζωγραφίσουμε την κόλαση. Ένα ανέκδοτο παρουσιάζει την εικόνα της: πηγαίνει ένας αμαρτωλός, που δεν μετάνιωσε στην άλλη ζωή· τον παραλαμβάνει ένας άγγελος και τον οδηγεί σ' έναν πανέμορφο κήπο. Στο κέντρο του κήπου προβάλει ένα πολυτελέστατο ανάκτορο όπου ο φίλος μας διαπιστώνει εκ των υστέρων ότι πρόκειται για ξενοδοχείο, εκεί  τον εγκαθιστά σ' ένα ωραίο δωμάτιο με μια θαυμάσια θέα! Την άλλη μέρα έρχεται μια χαριτωμένη καμαριέρα και του φέρνει το πρωϊνό του, ένα πλήρες πρωϊνό. Ο άνθρωπός μας, που απολαμβάνει όλα αυτά τα ωραία πράγματα, μονολογεί σκεπτόμενος: «Μπα, θα έκαναν λάθος». Την επόμενη μέρα επακολουθεί, ακριβώς, το ίδιο πρόγραμμα με την παροχή όλων αυτών και συνεχίζεται το ίδιο κάθε μέρα. Αυτός, μη έχοντας καθαρή τη συνείδηση, δεν μπορεί να τα χαρεί, αρχίζει να πιέζεται απ' την επανάληψη και κάποια ώρα διαμαρτύρεται, ομολογώντας πως δεν είναι άξιος για τον Παράδεισο, γιατί είναι αμαρτωλός και πηγαίνει στον άγγελο να του το καταθέσει. Τότε ο άγγελος του λέει: «όχι δεν κάναμε λάθος εδώ είναι η κόλαση».  Εδώ είναι η κόλαση, λοιπόν, εδώ που κυριαρχούν  οι βιολογικές και βιοτικές ανάγκες. Τα στοιχεία της, μας τα προσφέρει η μονοτονία της ζωής αυτής, μας τα παρέχει ο άλλος και οι άλλοι που με την απρόσωπη ισοπεδωτική παρουσία τους, αποσπούν από τη ζωή, το όνειρο. Σ’ αυτό το συνεχές επαναλαμβανόμενο στενό απουσιάζει ο αέρας της ελευθερίας. Απουσιάζει η πρωτοτυπία, η ευχάριστη έκπληξη. Ξέρεις, εκ των προτέρων, τι θα πουν και τι θα κάνουν, ξέρεις τα όριά τους, πόσο μπορούν να δώσουν και ως που μπορούν να φθάσουν. Κι ο αέρας που δεν κυκλοφορεί και η αλήθεια που δεν κυκλοφορεί καταδικάζει τον άνθρωπο σε ένα επίπεδο τρόπο ζωής, σ’ αυτήν την επίπεδη ανάλωση, στην ρουτίνα, την οποία κινδυνεύει να την «πάρει» για ζωή. Κι αναζητά  το βλέμμα του άλλου, το διάλογο, κινδυνεύει να θεωρηθεί παράφρων γι’αυτή την αναζήτηση. Μα,  εδώ δεν υπάρχει το βλέμμα, υπάρχει το μάτι που είναι έτοιμο να επισημάνει το λάθος, έτοιμο να κατακρίνει για την ατέλεια. Το λάθος και το πταίσμα, που δεν το αναζήτησε ποτέ μέσα του, το αναζητά στον άλλον, γιατί η εξωστρέφεια είναι μία κατάσταση που τον κάνει να ζει μ’ όλο αυτό το ανομολόγητο, που έχει εντός του, τον κάνει και μπορεί να αντέχει και να συμβιβάζεται. Γι’ αυτό είναι αναγκαία η εξωστρέφεια, γιατί δεν μπορεί να συνυπάρξει με τον εαυτό του, φυσικά και ούτε με τον άλλον. Ετσι, δε χρειάζεται να χρησιμοποιούμε την φαντασία για να σκιαγραφήσουμε την κόλαση, ήδη υπάρχει στη ζωή μας μέσα από τις απρόσωπες σχέσεις! Φυσικά, υπάρχουν και οι διαπληκτισμοί, υπάρχουν και οι αντιδικίες. Αυτές υπάρχουν τότε, που νομίζει και φαντάζεται κανείς ότι μπορεί να συνδιαλλαγεί και να συνομιλήσει με βάση τη λογική, τον Κοινό Νου. Αλλά, όχι πρέπει, να το καταλάβει πως εκεί δεν χωράει ο διάλογος. Δεν υπάρχει η ελπίδα, γιατί είναι μία κατάσταση μη ανατρέψιμη. Απ’ αυτήν, μόνον ν’αποδράσει θα πρέπει ο συνειδητός, ο γρηγορών. Ν’ αποδράσει επιστρέφοντας στο Κέντρο του εαυτού του και, πάντα, ελπίζοντας πως θα συναντήσει κάποτε  το βλέμμα του άλλου, ένα πρόσωπο, τουλάχιστον, που έχει το δικό του βλέμμα και φυλάει την ανησυχία του για την αλήθεια, για την αληθινή ζωή και φυλάγεται η ζωή σ’αυτό ακέραιη.
Φυσικά, θα ήταν προτιμότερος ο θάνατος, ο φυσικός, από έναν τέτοιο συνεχή θάνατο, αν, δεν υπήρχε το Πρόσωπο, αυτό που κατάφερε να εξαρθεί, ν’ αυτονομηθεί και κράτησε το φως μέσα στα μάτια του και κράτησε τη ζεστασιά μέσα στην καρδιά του κι απλώνει το χέρι, το παιδικό του χέρι με την αγνότητα και την ειλικρίνεια για να δώσει και να πάρει το παλμό της ζωής! Ναι, αν δεν υπήρχαν αυτοί οι άνθρωποι, τότε όλος ο κόσμος θα βυθίζονταν μέσα στο σκοτάδι. Τότε, αυτή η κόλαση θα ήταν η καταδίκη όλων. Να, όμως που η ψυχή αντιδρά! Να, όμως, που δεν υποτάσσεται σ’ αυτό το θάνατο και ψάχνει και την ομορφιά και την αλήθεια και ψάχνει εναγώνια το άλλο Πρόσωπο, τον καθρέπτη της ψυχής.
Μέσα, λοιπόν, σ’ αυτό το κενό και σ’ αυτήν την επαναλαμβανόμενη ρουτίνα και μέσα στην τύρβη της ζωής, που πήρε τη μορφή μιας τεράστιας μηχανής, που κινείται, χωρίς νόημα, πως θα μπορούσαμε να εννοήσουμε τη ζωή, αν, δεν υπήρχε ο Ανθρωπος που όταν το συναντάς διαλύονται τα σκοτάδια , αυτός που, όταν τον συναντάς,  ανοίγει το παράθυρο της ψυχής σου στο φως; Και φθάνει λίγη ώρα για να οπλίσεις την ύπαρξή σου μ’ αυτή τη θαυμαστή ενέργεια που εκπέμπει, μ’ αυτή τη γλυκιά ζεστασιά, που δίνει το συναπάντημα. Αν, δεν υπήρχαν, αυτοί οι άνθρωποι και αυτές οι στιγμές, τότε ναι, βέβαια, η ζωή θα ήταν μία κόλαση. Μήπως, όμως, αυτό το κενό, κάνει πιο επώδυνη την απουσία του του αληθινού ανθρώπου, μήπως αυτό το κενό και αυτή η ρουτίνα είναι εκείνη που μας ενεργοποιεί στην αναζήτησή του; Ας πούμε, λοιπόν, ότι έτσι θα πρέπει να είναι κι ας αναζητήσουμε αυτή την «εστία», γιατί διαφορετικά ο άνθρωπος χωρίς τις διαπροσωπικές σχέσεις μένει ανέστιος!
  Αυτή η ζωή και αυτό το κενό, κάνει κάτι πολύ μεγάλο: μας αποσυνδέει εσωτερικά από 'κει που δεν υπάρχει προοπτική και μας χαρίζει και το δικαίωμα και το χρέος στην αναζήτηση του πραγματικού συντρόφου, εκεί που η ζωή συντίθεται. Η Συνείδηση τότε ανοίγει τον εσωτερικό δρόμο.
  Μήπως, όλη αυτή η ζωή, που για πολλούς λόγους δεν λέγεται ζωή, ήταν μία ετοιμασία, μία προετοιμασία για το πραγματικό αντάμωμα; Αν, όμως, δεν το συνειδητοποιήσει αυτό ο άνθρωπος και δεν μπει στη διαδικασία της αναζήτησης, τότε κι εδώ υπάρχει ο κίνδυνος. Αυτή η πρόσκαιρη ζωή, που κάθε στιγμή μπορεί να διακοπεί, έχει αξία, μόνον, όταν ανακαλύψει ο άνθρωπος το υπαρξιακό του αίτημα. Κι αυτό βιώνεται, πάντα, εν σχέση με τον άλλον. Βέβαια, έχουμε ένα παρελθόν, μέσα στο οποίο θα χρειαστεί ν' αναλογισθούμε τα λάθη, τις παραλείψεις, τα εγκλήματα που επέφερε η άγνοια του άλλου.
  Είναι γεγονός, πως οδεύουμε προς μια αλλαγή, όσοι πιστοί προσέλθετε! Το σάλπισμα της ζωής ακούγεται μέσα μας, μυστικά, καθώς φθάνει το πλήρωμα του χρόνου που δεν επιδέχεται, πλέον, άλλα λάθη κι άλλες παραλείψεις. Η Αγάπη είναι κυκλοφορήσιμη, είναι η ίδια η Ζωή. Κι εκεί που ο άνθρωπος συσσώρευσε ενοχές, δεν προσφέρεται, πλέον, το έδαφος, δεν υπάρχει η πιθανότητα της αντάμωσης. Μόνον εκεί που οι άνθρωποι δοκιμάσθηκαν, ετοιμάζεται το έδαφος αυτό, ετοιμάζεται η αλλαγή.
 Κόλαση, η λέξη χτυπάει άσχημα στο αυτί μας και η καρδιά μας δεν θέλει να δεχθεί κανέναν άνθρωπο να εξαιρείται της Αγάπης. Όμως, αυτή η λέξη ταιριάζει σ’ ό,τι πιο αρνητικό προς τη ψυχή μας. Και γίνεται κόλαση, η ζωή από τη πανομοιότυπη επανάληψη των ίδιων πραγμάτων, τον εγκλωβισμό στη συνήθεια, τον αποκλεισμό στα περιορισμένα όρια του εγώ, που εμποδίζει τη ροή της αλήθειας να εκφραστεί και να κυκλοφορήσει. Και είναι κρίμα η ζωή να γίνει μια ρουτίνα και η ρουτίνα να λέγεται ζωή, εκεί που κυριολεκτικά ασφυκτιά η ψυχή.
                                                                                   Αλκμήνη Κογγίδου.
                                                                                Ποιήτρια - δοκιμιογράφος.

Πέμπτη, 2 Μαρτίου 2017

Η ΑΝΕΠΙΓΝΩΤΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ

«Αλλά πού θa είσαι τη στιγμή που θά ’ρθει
εδώ σ’ αυτό το θέατρο το φως;»
[Τρία Κρυφά Ποιήματα, ΕΠΙ ΣΚΗΝΗΣ Α΄ , (ΣΤ΄) Γ. Σεφέρη]
Η ανεπίγνωτη απώλεια του εαυτού.
Πως επέρχεται η απώλεια του Εαυτού;
Aπώλεια του Εαυτού, ουσιαστικά, δεν επέρχεται, επέρχεται η απώλεια της μνήμης του Εαυτού.
Ανεπίγνωτα και ανώδυνα ο άνθρωπος χάνει την ανησυχία περί της υπάρξεώς του.
Η ευαισθησία της ψυχής ατονεί αλλά το ίδιο και η μνήμη που συνέδεε τον έναν με τον άλλον και που διατηρούσε ζώσα τη συγκίνηση.
Το ατομικό εγώ αναπτύσσει μια επιχειρηματολογία την οποία θεωρεί «λογική» αλλά καθώς δεν βρίσκεται εν σχέση με τον άλλον, ουσιαστικά είναι παράλογη· περιορίζεται στην ατομικότητα και στις ανάγκες της και δημιουργεί έναν κλοιό που ενισχύει τη χωριστικότητα και σταδιακά αποκλείει τη διαλεκτική.
Ως μέσον έκφρασης του υποσυνειδήτου, το εγώ προσφέρει το έδαφος ώστε ανεξέλεγκτα να καλλιεργηθεί κάθε είδους υποβολή που προέρχεται από τον κόσμο. Υπάρχει μια σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ του εγώ και του κόσμου. “ΕΓΩ είναι ένας άλλος” γράφει ο Rimbaud. Και ο Σεφέρης, σχολιάζοντας Το ημερολόγιο της Κυρίας Έρσης, γράφει: «αυτό που λέγεται εγώ μπορεί ν’ ανήκει σε πολλούς ανθρώπους..». Ανήκει σε πολλούς ανθρώπους, θα λέγαμε, για το λόγο ότι το εγώ σχηματοποιείται από τις επιρροές των άλλων!
 Όλες οι ασχολίες, οι φροντίδες περιορίζονται στα όρια του χρόνου και ο ίδιος ο άνθρωπος ως βιολογικό ον είναι πεπερασμένος. Η γραμμική αξιολόγηση της ζωής μεταθέτει την ευθύνη από το παρόν στο μέλλον. Παράδειγμα: «τον φίλο μου που είχε πρόβλημα δεν μπόρεσα να τον δω, θα πάω όμως την άλλη εβδομάδα να τον επισκεφθώ».
Δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι την άλλη βδομάδα ο φίλος θα είναι εκεί, ακόμη, υπάρχουν άπειρα παραδείγματα της αναβολής αυτής, η οποία χρεώνει, συνειδησιακά, τον άνθρωπο. Η αναβολή εκφράζει μια λαθεμένη εμπιστοσύνη στο χρόνο και προέρχεται από το εγώ και από τις επιρροές που έχει λάβει από τον κόσμο.
Η ανάμνηση της άχρονης υπάρξεως ατονεί έως ότου χάνεται. Θα εξετάσουμε πως επέρχεται αυτή η απώλεια; Ουσιαστικά, η ύπαρξη είναι πολύ σχετική με τη μοναδικότητα του προσώπου, η οποία αγνοείται, συνήθως.
 Το απόλυτο φιλοξενείται στην ζώσα ύπαρξη ως νόστος και ηθικός προσδιορισμός. Κι όταν μέσα στις συνθήκες που επικρατούν ο νόστος διατηρείται, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι δεν έχει χαθεί η μνήμη (α-λήθη).
Υποβάλλεται κανείς σε μια γενικευμένη άποψη ζωής που δεν συνάδει με τον ίδιο και τα ιδιαίτερα στοιχεία που τον χαρακτηρίζουν ως αξία και μοναδικότητα.
Οι συγγενικές σχέσεις δημιουργούν ένα πλέγμα, μέσα από το οποίο ο άνθρωπος ως μοναδικότητα δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσει, μεσολαβεί η συναισθηματική εξάρτηση κι είναι πάρα πολύ δύσκολο να εντρυφήσει κανείς στη μοναδικότητά του, η οποία δεν γίνεται και διακριτή. Όχι, μόνον, δεν γίνεται διακριτή, αλλά στα πλαίσια αυτά δεν είναι το ζητούμενο.
Η ανησυχία της επιβιώσεως ή της κοινωνικής αποδοχής και της διακρίσεως μέσα στην οικογένεια και στην κοινωνία υποκαθιστά την υπαρξιακή ανησυχία, η οποία θα έδινε την προοπτική της αυτογνωσίας.
 Η ζωή εδώ, μέσα από τη γραμμική αντίληψη του χρόνου, δεν θεωρείται και δεν αντιμετωπίζεται ως πεδίο δοκιμασίας, γι’ αυτό και επέρχεται η λήθη.
Ο Λόγος φέρει στο φως της συνειδήσεως έναν κίνδυνο, που μέσα στον στενό οικογενειακό χώρο μένει ανεξιχνίαστος. Πράγματι, όχι μόνον, ανάμεσα στους στενούς δεσμούς, στους στενούς διαδρόμους της συγκατοικήσεως, αλλά και ευρύτερα στον συμβατικό τρόπο σκέπτεσθαι και ζωής, θα εντοπίσουμε τον κίνδυνο του υπαρξιακού αφανισμού, ο οποίος απορρέει από την συμβιβαστική σχέση του ατομικού εγώ με τη σχετικότητα και το χρόνο.
Οι ηθικοί συμβιβασμοί δεν γίνονται ορατοί μέσα στην οικογένεια, η οποία τους καλλιεργεί και συχνά, εν αγνοία της, τους επιβραβεύει.
Η οικογένεια είναι σχετική με το χρόνο κι όχι με το άχρονο της υπάρξεως. Η συναισθηματική εξάρτηση από τους οικείους οδηγεί σε μια περιοριστική αντίληψη σχετική με το χρόνο.
Συμβαίνει ένας αποπροσανατολισμός. Οι αισθήσεις δεν προσφέρουν τη γνώση της αλήθειας. Το πνεύμα του κόσμου δεν είναι ευδόκιμο για τον ξεχωριστό. Ο αγώνας της επιβιώσεως είναι σκληρός και δεν μπορεί ο άνθρωπος να τον παρακάμψει. Επειδή είναι ον κοινωνικό δημιουργεί τις προϋποθέσεις να γίνεται αποδεκτός, ωστόσο σ’ αυτήν την περίπτωση ισχύει η σχετικότητα. Ανεπίγνωτα, ο άνθρωπος κάθε στιγμή μπορεί να καταστεί ένοχος, αν δεν βρίσκεται σε εγρήγορση. Η ανεπίγνωτη ενοχή ευνοεί την υπαρξιακή λήθη.
Η ανασφάλεια προκύπτει από την αδυναμία του ανθρώπου ως βιολογικό ον.
Το ήθος προκύπτει από την επίγνωση της αθανασίας της υπάρξεως.
Oι συμβάσεις τείνουν να καλύψουν ένα αίσθημα ανασφάλειας, ωστόσο καθώς λειτουργούν με το πνεύμα του γραμμικού χρόνου, δημιουργούν έναν κλοιό, μέσα στον οποίο χάνεται η επαφή του ανθρώπου με την αλήθεια και το δίκαιο, χάνεται, επίσης, η ανησυχία του για την αθάνατη ύπαρξή του!
Ο κλοιός, για τον οποίο μιλήσαμε παραπάνω, αποτελεί την ίδια τη φυλακή του ανθρώπου. Η αντίληψη που προσφέρουν οι αισθήσεις, που είναι σχετικές με το γραμμικό χρόνο και ο τρόπος σκέπτεσθαι με βάση αυτήν, έχει σαν συνέπεια την απουσία του ανθρώπου από το άχρονο συνεχές. Αυτό όμως τον καθιστά, ανεπίγνωτα, ένοχο, για το λόγο ότι δεν λειτουργεί εν σχέση και απουσιάζει από το παρόν. Κυνηγώντας το χρόνο, χάνει την επαφή του με τη ζωή και το κυριότερο με τον ίδιο τον Εαυτό που βρίσκεται σε σχέση με τον άλλον και το όλον.
Άλλωστε, αυτή η διαδικασία της επανάληψης των λαθών, προέκυψε από το γεγονός ότι απουσιάζει από τη συνείδηση που βρίσκεται στο αέναο παρόν και από την ευαισθησία της ψυχής.
Το βάρος των ενοχών συνιστά αιτία αποσύνδεσης από τη ψυχή. Όταν συμβεί ο αποκλεισμός στην ατομικότητα, ο άνθρωπος αυτοπεριορίζεται και προσανατολίζεται σε στόχους εγκοσμιακούς, ευάρεστους στο στενό του περιβάλλον. Αλλοτριώνεται τότε και η αλλοτρίωση τον αποσυνδέει από την ευαισθησία της ψυχής. Χάνοντας τη σχέση του με το βάθος της υπάρξεώς του, υπόκειται τη φθοροποιά επίδραση του χρόνου. Επιστρατεύει όλον το δυναμισμό του για να δώσει τη μάχη του μέσα στη σχετικότητα, μια μάχη επιβιώσεως και καταξιώσεως, ακόμα και οι γνώσεις που λαμβάνει έχουν αυτόν τον σκοπό..
Εκείνο που αγνοεί, και δικαιολογημένα, είναι πώς να διαχειριστεί την άχρονη ύπαρξή του, μέσα στη σχετικότητα του χωροχρόνου. Καθώς, ενώ μετέχει στο χρόνο, ταυτόχρονα η ύπαρξή του ανήκει στο άχρονο και στο απόλυτο.
O Eαυτός είναι η συνειδητότητα που προσφέρει την επίγνωση της σχέσεως με το όλον και συνδέει, μέσω της ευαισθησίας, με κάθετί ζωντανό, ζώο, φυτό, άνθρωπο κλπ. Δεν έχει σχέση με το χρόνο, δεν περιορίζεται σε όρια φυσικά…
Η ευαισθησία λειτουργεί όταν ο άνθρωπος είναι ελεύθερος από εξαρτήσεις. Εάν, συνειδητοποιήσει την ύπαρξή του τότε, όχι, μόνον, η ηθική του δεν περιορίζεται σε συμβατικά πλαίσια αλλά τίθεται στην υπηρεσία ενός έργου, σύμφωνα με τάλαντά του για το κοινό καλό.
Η Δευτέρα μεγάλη εντολή «αγαπήσεις τον πλησίον σου ως εαυτόν» αποτελεί την αφετηριακή πορεία της αυτογνωσίας, η οποία επιτελείται μέσω της διαλεκτικής. Η διαλεκτική αφορά μια έξαρση από το χρόνο, ο άλλος στην περίπτωση αυτή γίνεται ευκαιρία για την αναγωγή του ανθρώπου προς το Εν. Τούτο αποτελεί μεγάλο και σημαντικό γεγονός, γιατί δίνει την ευκαιρία στον άνθρωπο που κατέρχεται στην Τρίτη διάσταση και υπόκειται τη σχετικότητα, να μην απολέσει την μνήμη της καταγωγής, παραλλήλως, και του ένθεου προορισμού.
Αυτό, ακριβώς, επιχειρεί ο λόγος του Θεού, να τον φέρει σ’ επαφή με τη ψυχή και τη συνείδηση, που λειτουργούν εν σχέση με τον άλλον και το όλον ώστε να μην υποστεί μέσα στο χρόνο τις συνέπειες των λαθών και των παραλείψεων. Όταν προτείνει : «γίνεσθε ως τα παιδία ότι αυτών εστί η βασιλεία των ουρανών» δίνει πραγματικά έμφαση στην αθωότητα, που προκύπτει από την παιδική ψυχή και στην οποία διατηρείται η ανάμνηση. Το παιδί αποζητά το παιχνίδι, αποζητά το φίλο του για να παίξει.
Στο παιχνίδι της αυτογνωσίας συμβαίνει η διαλεκτική του γίγνεσθαι. Βεβαίως,, αυτό δεν είναι εύκολη υπόθεση γι’ αυτό υπόκειται τη δοκιμασία.
Ο κίνδυνος του υπαρξιακού αφανισμού συμβαίνει όταν επέλθει η λήθη και είναι κίνδυνος γιατί δεν είναι, πλέον, ανήσυχος ο άνθρωπος καθώς κυριαρχείται από έναν αγώνα που είναι τόσο άσχετος με τον ίδιο ως μοναδικότητα, ως υπαρξιακό, και συμπαντικό ον.
Τον κίνδυνο του υπαρξιακού αφανισμού, επισημαίνει και ο ποιητής:
«Αλλά πού θα είσαι τη στιγμή που θα ’ρθει εδώ σ’ αυτό το θέατρο το φως;» Γ. Σεφέρης.
Αλκμήνη Κογγίδου
Ποιήτρια –Δοκιμιογράφος

Τετάρτη, 1 Μαρτίου 2017

Θνητότητα και αιωνιότητα

Θνητότητα και αιωνιότητα
Η ζωή και ο θάνατος φαίνεται να συνιστούν δύο, εκ διαμέτρου, αντίθετες πραγματικότητες. Αν όντως, στο βάθος και πέρα από τις φαινομενικές αντιφάσεις, περιέχεται μια υπέρτατη σοφία, έχουμε τη δυνατότητα να το διερευνήσουμε μόνον με τον νου. Διεισδύοντας ο νους στην ουσία και την αλήθεια, έχει την ικανότητα να βρει και σ’ αυτές τις φαινομενικές αντιφάσεις ένα κρυμμένο νόημα, καθώς και να ανακαλύψει τη βαθύτερη σχέση των πραγμάτων.
Μία από τις φράσεις που περιέχονται στο λόγο του Θεού, εμβαθύνει σ’ αυτή τη σχέση και από μόνη της είναι ενδεικτική της υπέρτατης σοφίας, πάνω στην οποία θεμελιώνονται οι φυσικοί και ηθικοί νόμοι. «ἐάν μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου πεσών εἰς τὴν γῆν ἀποθάνη αὐτός μόνος μένει ἐάν δὲ ἀποθάνη πολύν καρπόν φέρει» (κατ. Ιωάνν. 12, 24).
Η θνητότητα και η αιωνιότητα είναι σχετικές. Ο Λόγος κατατίθεται ως ο ακρογωνιαίος λίθος για την οικοδόμηση ενός νέου τρόπου αντιλήψεως που δεν αγνοεί τη σχέση του φυσικού με το μεταφυσικό, γι’ αυτό είναι θεμελιώδης ο προσανατολισμός του νου στο Λόγο.
Πού είναι ο θάνατος και πού είναι η ζωή; Η ζωή αποκτά νόημα με τη συνειδητή μετοχή του ανθρώπου στο γίγνεσθαι. Η αφύπνιση της συνειδήσεως επισημαίνεται ως αναγκαία προϋπόθεση ώστε να αντιληφθεί ο άνθρωπος τη σχέση του με τον άλλον και με το όλον.
Με το πνεύμα της Ενότητας δεν υπάρχει θάνατος, υπάρχει η αιώνιος ζωή. Αυτή η γνώση είναι αποτέλεσμα της μυήσεως στην υπερβατική πραγματικότητα. Αιώνες, ο άνθρωπος διήλθε ως αγνοών και αγνοούμενος, οδηγημένος από συνθήκες και συμβάσεις, χωρίς να αντιληφθεί τη σχέση.
Οι μυστικοί κώδικες που δόθηκαν στην ανθρωπότητα, δια μέσου των μεγάλων μυστών, των φιλοσόφων και διδασκάλων, παρέμειναν αναξιοποίητοι από τους πολλούς. Το μέτρο που είναι άριστο, η αυτογνωσία ως προϋπόθεση ελευθερίας και το πνεύμα της Ενότητας παρέμειναν στη μυστική τους απρόσιτη ιερότητα. Έρχεται ο θεός Λόγος να καλέσει τον καθένα στην αφύπνιση της συνειδήσεώς του ώστε να αντιληφθεί τη σχέση του με τον άλλον και το όλον. Αν η ανθρωπότητα δεν αγνοούσε τις διδασκαλίες των μεγάλων μυστών και τους κώδικες ζωής που κατέθεσαν, η εικόνα του κόσμου θα ήταν τελείως διαφορετική, θα λειτουργούσαν όλα σ’ μια άλλη βάση· η εκπαίδευση μ’ έναν άλλο τρόπο σκέπτεσθαι θα οικοδομούσε έναν άλλο τρόπο ζωής. Ωστόσο, αυτό που δεν έγινε από το σύνολο, αλλά από ορισμένους μοναχικούς και αποφασισμένους, φαντάζει εντελώς επαναστατικό μέσα στις υπάρχουσες συνθήκες, αλλά συνιστά τον πνευματικό πολιτισμό..
Η εξέλιξη του καθενός αποτελεί προσωπική υπόθεση και συντελείται με ιδιαίτερο τρόπο. Είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό· εάν το πιστέψει ο άνθρωπος, τότε θα προσπαθήσει να βρει τι είναι ο ίδιος, να βρει τη μοναδικότητά του, τα δικά του στοιχεία. Δεν θα πρέπει να αγνοούμε ότι υπάρχει για τον καθένα η υποκειμενική πραγματικότητα…
Αν, για την ανθρωπότητα ο ένας έχει μηδενική αξία, δεν συμβαίνει το ίδιο για τον Δημιουργό. Εάν, ο άνθρωπος συνέρχεται μ’ αυτή την επίγνωση στο παρόν, λαμβάνει θέση ενεργό για τη ζωή τη δική του και γενικότερα τις ζωές των άλλων, καθώς ο ίδιος είναι μέρος του όλου. Έτσι, καταργεί τη χωριστικότητα και εισέρχεται στην ενιαία πραγματικότητα. Το εγώ χάνει την υπόστασή του, δεν υπάρχει «δικό μου» και «δικό σου» και ο θάνατος δεν υπάρχει ως τέλος αλλά ως αρχή μιας άλλης θέσεως μέσα στο σύμπαν. Το να μην απωθεί ο άνθρωπος αυτό το αναπόδραστο γεγονός αλλά να το φέρνει ενώπιόν του και να το αντιμετωπίζει, τον κάνει να ανοίγει τα μάτια του στο παρόν και να αποφασίζει το ακατόρθωτο, μέσα σε μια αέναη προσπάθεια κατά την οποία ο ίδιος επιχειρεί να ζει συνειδητά κάθε στιγμή. Από αυτήν την άποψη η αποδοχή του θανάτου συνιστά τη πλέον θετική κατάφαση ζωής και σημαίνει όχι την απαξίωσή της αλλά την έγερση προς μια πορεία ενώσεως του ανθρώπου με το θεό.
Ερχόμενος στον κόσμο των φαινομένων και των ψευδαισθήσεων, ο άνθρωπος υφίσταται την απάτη των αισθήσεων και στρέφει τη ματιά προς τα έξω. Αυτή, όμως, η ματιά, του αποστερεί τη δυνατότητα να προσεγγίσει την αλήθεια και να γνωρίσει τον εαυτό του. Η εσωτερικότητα είναι εκείνη που τον προετοιμάζει για την έξοδό του από τη φθαρτότητα και από το φαινόμενο και τον οδηγεί στην υπερβατική του φύση, στην αιώνια αξία της ψυχής του. Κι ακόμα, μόνον η εσωτερική όραση, του δίνει τη δυνατότητα να προσεγγίσει τον άλλον. Η αυτοθυσιαστική ζωή των ηρώων, των αγίων και των μαρτύρων στην ουσία είναι μια απόδειξη της ελευθερίας των, που προέρχεται από τη βεβαιότητα πως δεν είναι η ζωή μέσα στα όρια, που οι αισθήσεις και ο συμβατικός τρόπος του σκέπτεσθαι, την έχουν περιορίσει.
Η εσωτερική όραση δεν είναι σχήμα λόγου, είναι κατάκτηση του νου, καθώς απαλλάσσεται από το υποσυνείδητό του και ανοίγει τη στενωπό της ατομικότητάς προς τον άλλον και προς το όλον.
Συνήθως, οι άνθρωποι θέλουν να ξεχάσουν το θάνατο, αυτοί όμως που θέλουν να γνωρίσουν τον εαυτό τους δεν παρακάμπτουν το γεγονός αυτό. Αναζητούν μέσα από τη βίωση του παρόντος το νόημα της ζωής τους και την ηθική τους ευθύνη.
Ο άνθρωπος κατέχεται από το φόβο του θανάτου, ενώπιον του οποίου αισθάνεται μόνος! Αυτό που φοβάται είναι το άγνωστο, όμως ο θεός τον προετοιμάζει, ήδη, απ’ αυτή τη ζωή για τη μετάβαση στην άλλη, δια μέσω της αποσπάσεώς του από το υλικό σώμα.
Αυτό που ονομάζουμε θάνατο είναι αναγκαία προϋπόθεση μεταβλητότητας και το συναντούμε στο σπόρο που θα πρέπει να φυτευτεί μέσα στο χώμα για να φέρει καρπό. Κατ’ ανάλογο τρόπο συμβαίνει και στον άνθρωπο που μεταβαίνει όχι μόνον με το φυσικό του θάνατο σε άλλες διαστάσεις αλλά και καθώς ζει στο φυσικό του σώμα, μεταβαίνει από ένα επίπεδο υπάρξεως σ’ ένα άλλο ανώτερο, κομίζοντας πλούτο πνευματικό. Ο έρωτας συγγενεύει με το θάνατο. Αν ο άνθρωπος δεν πεθάνει ως εγώ δεν θα γεννηθεί ως εμείς. Ορισμένοι εκλαμβάνουν τη θνητότητα ως μια δικαιολογία για την αναζήτηση των απολαύσεων και ηδονών. Η επιδίωξη διατήρησης της νεότητας είναι συναφής με την επιθυμία της μακροζωίας και δεν μπορεί να ερμηνευτεί απλώς ως συνέπεια μιας προσκόλλησης στο ένστικτο. Μία εκδοχή φαινομενικής αποδοχής της θνητότητας αποτελεί η άποψη- θέση: «είμαστε θνητοί γι’ αυτό ας ζήσουμε ό,τι μας ευχαριστεί τώρα, ας απολαύσουμε τα εφήμερα αγαθά, ας πιούμε, ας ταξιδέψουμε, ας καλοπεράσουμε» Η θνητότητα γίνεται η αφορμή για την αναζήτηση του νοήματος της ζωής στην ευδαιμονία των αισθήσεων…
Εφόσον ο άνθρωπος αποκτήσει την αυτογνωσία του ζει με επίγνωση το παρόν. Το παρόν όμως είναι σχετικό με την αιωνιότητα και αντιλαμβάνεται ότι ο χρόνος δεν υπάρχει και η ζωή δεν διακόπτεται, αλλά μεταβαίνει από μία διάσταση σε άλλη ανώτερη.
Εάν, ανακαλύψει ο άνθρωπος τη ψυχή και τη συνείδηση και συνδεθεί με τη μοναδικότητά του, τότε αντιλαμβάνεται την αξία της στιγμής και τη σχέση της με την αιωνιότητα. Βιώνοντας το παρόν που είναι άχρονο, ήδη βρίσκεται στο εδώ και στο επέκεινα. Εφόσον πορεύεται συνειδητά αποκτά μια προσωπική γνώση, γιατί μ’ αυτό τον τρόπο προσεγγίζει τη ζωή και το θάνατο, το φυσικό αυτό γεγονός που είναι μια μεταβολή καταστάσεως την οποίαν χρειάζεται απαραιτήτως. Είναι αδύνατον εάν δεν έχει συνδεθεί με τη ψυχή και τη συνείδησή του που είναι άχρονες, να διατηρήσει την ύπαρξή του ζωντανή όσο βρίσκεται στο χωροχρόνο (Τρίτη διάσταση). Εάν την περιορίσει είναι σαν να την εξαφανίζει καθώς η ύπαρξη είναι διαρκώς σε κίνηση.
 Αυτό για το οποίο δεν ανησυχεί ο άνθρωπος είναι ο υπαρξιακός θάνατος και ποιες είναι οι ενδείξεις του; Παύει πλέον ο ίδιος να ζει με το δικό του προσωπικό τρόπο. Παύει να ενδιαφέρεται, να συγκινείται και να ενθουσιάζεται. Εξαφανίζεται η μοναδικότητά του, επέρχεται η λήθη και σταδιακά επέρχεται ο υπαρξιακός θάνατος.
Η αγάπη επεμβαίνει για να διατηρήσει την αλήθεια, η οποία μεσολαβεί ώστε να μη συμβεί ο υπαρξιακός θάνατος. Η αποχή από την αλήθεια ενέχεται γι’ αυτό.
«Αγαπήσεις τον πλησίον σου ως εαυτόν». Είναι ένας τρόπος σωτηρίας, ενθυμήσεως της υπάρξεως η οποία λειτουργεί πάντα εν σχέση με τον άλλον. Στις συμβατικές σχέσεις ο άνθρωπος λησμονεί την ύπαρξή του και σταδιακά ζει, ανάλογα με τους συμβατικούς ρόλους που του έχει επισυνάψει ο συμβατικός τρόπος ζωής. Εδώ, λοιπόν, ο λόγος του Θεού επεμβαίνει αφυπνιστικά. «Ο φιλών πατέρα ή μητέρα υπέρ εμέ ουκ εστί μου άξιος..». Η συνειδητή βίωση του παρόντος αποτρέπει από λάθη και παραλείψεις και είναι αυτή που τον φέρνει στην επίγνωση της σχέσεως με τον άλλον και τον όλον τότε λειτουργεί συνειδητά μέσα στη θεία οικονομία.
Η γνώση περί της αθανασίας δίδεται εξ’ αποκαλύψεως και είναι η στιγμή εκείνη, που το έδαφος είναι κατάλληλο για να αφομοιώσει αυτή την θεϊκή αλήθεια. Η εισαγωγή στην αιωνιότητα είναι εισαγωγή στη Βασιλεία του Θεού. Εἰσέλθετε δια τῆς στενῆς πύλης Η είσοδος στη ζωή μέσω στης στενής πύλης συμβολίζει το πέρασμα στην αληθινή ζωή μέσω της εκμηδένισης του εγώ, της ατομικότητας. Κατά τη συνειδητή βίωση του παρόντος αποκαλύπτεται η ιερότητα της ζωής και της υπάρξεως του ανθρώπου όταν αυτός βρίσκεται σε απόλυτη εγρήγορση.
Αν ο άνθρωπος είχε το βίωμα της μέθεξης στο θείο και τη συναίσθηση της θείας παρουσίας στη ζωή του, θα αντιλαμβάνονταν τον αισθητό κόσμο των τριών διαστάσεων ως μια πλάνη..
Η έξαρση του καλλιτέχνη κατά την ώρα της δημιουργίας και η έκστασή του δηλώνουν την υπέρβαση του χώρου και του χρόνου, κι αυτό είναι μια εισαγωγή στην αιωνιότητα. Ωστόσο, ένα μεγαλειώδες έργο ως αποτέλεσμα της επαφής του ανθρώπου με το πνεύμα, είναι διαχρονικό και μένει να το θαυμάζουν οι επόμενες γενιές. Η δόξα αυτών των δημιουργημάτων είναι αθάνατη γιατί μέσω αυτών οι άνθρωποι δοξάζουν τον ίδιο τον Θεό. Οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρὼπων ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα και δοξάσωσι τὸν πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
Ο Έρωτας ανάγει τον άνθρωπο στην υπερβατική του φύση και γίνεται απαρχή επιγνώσεως της Ενότητας (το ερώμενο πρόσωπο οδηγεί στο όλον). Ουσιαστικά, το βίωμα αυτό ενέχει το στοιχείο του απόλυτου. Εάν, ο άνθρωπος όμως κυριαρχηθεί από το ένστικτο της επιβιώσεως, τότε θα εγκατασταθεί στη σκέψη του μια θέση δεσμευτική προς το φυσικό του σώμα, αυτό θα έχει σαν συνέπεια μια νοσηρή εξάρτηση που θα τον αποτρέψει από την πορεία της ελευθερίας.
Η ανάγκη της ενώσεως με το απόλυτο εκφράζεται με τον έρωτα της ψυχής. Η αίσθηση του ανικανοποίητου η οποία είναι επώδυνη βιώνεται από την ερωτευμένη ψυχή ως ένα στάδιο που ομοιάζει με το θάνατο, όπως και η αίσθηση της απόλυτης ταυτίσεως μπορεί να παραβληθεί με την αιωνιότητα. Έτσι, η ζωή και ο θάνατος ανταμώνουν σ’ ένα υπερβατικό επίπεδο.
Στο βαθμό που ο έρωτας επιτυγχάνει την έκσταση και την έξαρση του ανθρώπου στο υπερβατικό ομοιάζει με τον θάνατο που είναι η τελική ένωση με το Θεό, η τελευταία υπέρβαση και είσοδος στην αιωνιότητα.
Αυτές οι δύο καταστάσεις, η θνητότητα και η αιωνιότητα, είναι σχετικές και μπορούν να νοηθούν μέσα από το βίωμα του έρωτα, ο οποίος ανυψώνει τη ψυχή στο επίπεδο του νοός. Έτσι, ο άνθρωπος εισέρχεται πλέον στη συνειδητότητα της Ενότητας.
Αλκμήνη Κογγίδου
Ποιήτρια-δοκιμιογράφος